تربیت بدنی

پایان نامه: تأثیر تداخل زمینه ای فزاینده نظام دار بر یادگیری برنامه حرکتی تعمیم یافته …

پایان نامه کارشناسی ارشد رشته تربیت بدنی و علوم ورزشی

گرایش رفتار حرکتی

عنوان:

تأثیر تداخل زمینه­ای فزاینده نظام­دار بر یادگیری برنامه حرکتی تعمیم یافته در افراد کم توان ذهنی

استاد راهنما:

دکتر حمیدرضا طاهری





فهرست مطالب:

چکیده فارسیب
اظهارنامه .ت
تقدیم .ث
قدردانی و تشکرج
فهرست مطالبح
فهرست جداولذ
فهرست نمودارها .ر
فصل اول: طرح تحقیق۱
مقدمه۲
بیان مسأله .۶
ضرورت و اهمیت تحقیق۱۰
اهداف تحقیق۱۱
فرضیه ­های تحقیق۱۲
قلمرو تحقیق .۱۲
محدودیت­های تحقیق .۱۲
تعریف واژه ها۱۳
فصل دوم: ادبیات تحقیق۱۷
مقدمه۱۸
مبانی نظری تحقیق .۱۸
یادگیری حرکتی .۱۸
نظریه های کنترل حرکتی .۱۹
وجوه جوهری۲۰
پارامترهای برنامه حرکتی تعمیم­یافته۲۰
یادگیری حرکتی از دیدگاه نظریه طرحواره۲۱
طرحواره یادآوری۲۲
طرحواره بازشناسی .۲۲
سازماندهی تمرین۲۳
تغییرپذیری تمرین۲۵
تداخل زمینه­ای .۲۸
فرضیه پردازش معنی­دارتر و متمایزتر۲۹
فرضیه فراموشی و بازسازی مجدد۳۰
فرضیه بازداری پس­گستر .۳۱
عوامل مؤثر بر اثر تداخل زمینه­ای۳۳
ویژگی­های روانشناختی کودکان عقب مانده ذهنی۴۰
نقص در رشد شناختی۴۰
محدودیت­های یادگیری۴۱
پیشینه تحقیق۴۱
تحقیقات داخل کشور۴۱
تحقیقات خارج کشور۴۲
جمع­بندی تحقیقات انجام شده۵۵
فصل سوم: روش تحقیق۵۷
مقدمه۵۸
روش تحقیق۵۸
جامعه آماری .۵۸
نمونه آماری و شیوه نمونه گیری .۵۸
متغیرهای تحقیق .۵۹
ابزار و روش جمع­آوری اطلاعات۶۰
روش اجرای تحقیق۶۰
آزمون انتقال و یادداری۶۲
امتیازدهی .۶۳
روش آماری۶۳
فصل چهارم: یافته­ های تحقیق۶۵
مقدمه .۶۶
اطلاعات توصیفی .۶۶
آزمون فرضیه ­ها .۶۸
فرضیه اول۶۸
فرضیه دوم۷۱
فرضیه سوم .۷۲
فصل پنجم: بحث و نتیجه گیری۷۴
مقدمه .۷۵
خلاصه تحقیق۷۵
یافته­ های تحقیق .۷۶
بحث و تفسیر نتایج .۷۶
مرحله یادداری .۷۷
مرحله انتقال  ۷۹
نتیجه گیری کلی  .۸۰
پیشنهادات برخاسته از تحقیق  .۸۱
پیشنهادات کاربردی  .۸۱
پیشنهادات پژوهشی  .۸۱
فهرست منابع۸۳
منابع۸۴
چکیده انگلیسی۸۸

فهرست جداول

عنوانصفحه
جدول ۱-۳:  مراحل اجرای تحقیق .۶۲
جدول ۲-۳: آزمون انتقال و یادداری۶۳
جدول ۱-۴: توزیع سن و قد آزمودنی ها۶۶
جدول ۲-۴: آماره های توصیفی امتیاز پاس بسکتبال  در مراحل مختلف .۶۷
جدول ۳-۴: نتایج آزمون تحلیل واریانس یک طرفه در مرحله پیش آزمون .۶۸
جدول ۴-۴: نتایج آزمون تحلیل واریانس عاملی برای مقایسه عملکرد گروه ها در مرحله اکتساب۶۹
جدول ۵-۴: نتایج امار توصیفی سه گروه تمرینی در طول ۹ جلسه تمرین .۷۰
جدول۶-۴: نتایج آزمون تحلیل واریانس یک طرفه در مرحله یادداری .۷۱
جدول ۷-۴: نتایج آزمون تعقیبی توکی برای مقایسه عملکرد گروه ها در مرحله یادداری .۷۱
جدول ۸-۴: نتایج آزمون تحلیل واریانس در مرحله انتقال۷۲
جدول ۹-۴: نتایج آزمون تعقیبی توکی برای مقایسه عملکرد گروه ها در مرحله انتقال .۷۳

فهرست نمودارها

  
نمودار ۱-۴: نمرات مربوط به سه گروه تمرینی در مرحله اکتساب .۶۹
نمودار ۲-۴: نمرات مربوط به سه گروه تمرینی  در مرحله یادداری .۷۲
نمودار  3-4: نمرات مربوط به سه گروه تمرینی  در مرحله اکتساب۷۳
چکیده:

هدف از این مطالعه تاثیر روش­های مسدود، تصادفی و فزاینده نظام­دار بر اکتساب، یادداری و انتقال برنامه حرکتی (مهارت حرکتی سه نوع پاس بسکتبال ) بود. تعداد۳۰ نفر از دانش آموزان کم ­توان ذهنی آموزش­پذیر در مدارس استثنایی شهر کرمانشاه که نمره IQ آنها ۷۰-۵۰ بود و در دامنه سنی ۱۶-۱۳ سال قرار داشتند، در این مطالعه شرکت کردند. آزمودنی­ها به طور تصادفی در سه گروه تمرینی مسدود، فزاینده نظام­دار و تصادفی   قرار گرفتند. شرکت کنندگان در این مطالعه  ابتدا با محل آزمون، نحوه پاس، طرز اجرای شرایط مورد نظر و نحوه امتیازبندی آشنا گردیدند. بعد از مرحله آشناسازی، شرکت کنندگان در پیش آزمون ۱۲ پاس (سه نوع پاس و هر کدام چهار بار) را انجام دادند. در مرحله اکتساب شرکت کنندگان با توجه به گروه تمرینی که در آن قرار گرفته بودند، شیوه تمرینی مورد نظر را دریافت نمودند. آزمودنی­ها در گروه­های مختلف ۸۱ کوشش انجام دادند. یک پس آزمون، مشابه پیش آزمون با ۱۲ پرتاب توسط آزمودنی­ها انجام شد و در انتها پس از گذشت ۴۸ ساعت از آخرین تمرین، آزمون یادداری تاخیری مشابه پس آزمون با ۱۲ پاس انجام شد. برای تحلیل داده‌ها از آزمون تحلیل واریانس  عاملی مرکب، تحلیل واریانس یک طرفه و آزمون تعقیبی توکی  استفاده شد. نتایج این تحقیق نشان داد در مرحله اکتساب تفاوت معنی­داری میان گروه­های تمرینی وجود نداشت. همچنین تفاضل میانگین نمرات گروه­ها در مرحله پس آزمون و  یادداری و نیز پس آزمون و انتقال (۰۵/۰P>) معنی­دار بود. نتایج کلی حاکی از برتری روش تمرینی فزاینده نظام­دار و تصادفی نسبت به روش مسدود در مراحل  یادداری و انتقال بود

پایان نامه

مقدمه
انسان بدون توانایی حرف­زدن، نوشتن، خواندن و انجام مهارت­های پیچیده ورزشی، موجود نسبتاً ساده­ای دیده می­شود. بنابراین به دلیل اهمیتی که یادگیری در زندگی انسان دارد، محققانی که برای درک قوانین یادگیری تلاش می­ کنند با سوالات مختلفی روبرو می­شوند که با روش­های معین علمی به دنبال یافتن پاسخ به این سوالات هستند. از این­رو هدف همه این علوم، یافتن روش­های بهتری در امر یادگیری انسان می­باشد.
علم ورزش و تربیت بدنی حیطه­ای از علم است که تنها مخصوص یک قشر خاص از جامعه نمی­ شود بلکه کودکان، نوجوانان و حتی سالمندان با این حیطه از علم در ارتباط هستند. ورزش و علوم ورزشی ابعاد مختلفی دارند از جمله بعد اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و غیره که هر بعد ورزش اهداف خاص خود را دارد و یادگیری مهارت­های ورزشی موضوعی است که در این ابعاد مشترک است و از هر بعد که به ورزش بنگریم با یادگیری مهارت حرکتی مواجه خواهیم شد، که امروز به شکل پدیده­ای فراگیر درآمده است. این واقعیت که ما می­توانیم دانش و مهارت جدیدی بیاموزیم، علاقه دانشمندان را به شیوه ­های یادگیری و عوامل مهم در سودبردن از تجربیات دیگران و طراحی برنامه ­های آموزشی جلب کرده­است (اشمیت[۱] ،۱۹۹۷).
سال­های زیادی است که دانشمندان و مربیان برای عوامل تعیین­کننده و اثرگذار بر اجرای مهارت­ها و حرکات ماهرانه تلاش می­ کنند. کسانی که با آموزش مهارت­های حرکتی سروکار دارند، می­دانند که یادگیری این مهارت­ها بدون تمرین امکان­پذیر نیست. ارتقاء کارایی مردم به­طور عام و دانش­ آموزان و ورزشکاران به­طور خاص در امر یادگیری مهارت­های حرکتی موردعلاقه مربیان و معلمین تربیت بدنی و علوم ورزشی می­باشد. از سوی دیگر برنامه ­های فشرده در مدارس و پی­بردن به اهمیت هر چه بیشتر مهارت­های حرکتی در زندگی روزمره و متعاقب آن محدودیت­های زمانی، دانشمندان را به شیوه ­های یادگیری و عوامل مهم در سودبردن هرچه بشتر از تمرین و طراحی برنامه ­های آموزشی جلب کرده­است(عیدی علیجانی، ۱۳۷۱).
دانشمندان رفتارحرکتی با احساس چنین نیازی پس از سال­ها تحقیق اقدام به ارائه نظریه­هایی نمودند که از جمله آنها نظریه حلقه بسته و به­دنبال آن نظریه طرحواره سرآغاز تحقیقات مبنی بر نظریه یادگیری حرکتی محسوب می­شوند (آدامز[۲] ۱۹۷۳ ، اشمیت[۳] ۱۹۷۵ ). یکی از ویژگی­های  نظریه­ های یادگیری حرکتی، تأکید آنها بر سودمندی تغییرپذیری تمرین[۴] است. تغییرپذیری در این نظریه­ها، به تنوع ویژگی­های زمینه­ای گفته می­شود که شاگرد هنگام تمرین مهارت تجربه می­ کند، برای مثال یکی از پیش ­بینی­های کلیدی در نظریه طرحواره این است که اجرای موفقیت­آمیز یک مهارت، به مقدار تغییرپذیری تمرین بستگی دارد (اشمیت، ۱۹۷۵).
از آنجایی­که شاگرد هنگام تمرین نیازمند است که تغییرات را در ویژگی­های تنظیمی و غیرتنظیمی تجربه کند (جنتایل [۵] ۱۹۷۲،۱۹۷۸)، یکی از عوامل تاثیرگذار بر یادگیری، مقدار تغییرپذیری در توالی تمرین است. از جهتی، این موضوع روشن است که بیشتر تحقیقات مربوط به تغییرپذیری تمرین به­منظور ارزیابی پیش ­بینی­های معین نظریه طرحواره انجام شده ­اند(اشمیت، ۱۹۷۵).
یکی از راه­های برنامه ­ریزی تمرین متغیر، به­کار بردن پدیده­ای به­نام اثر تداخل زمینه­ای به­عنوان تداخل در عملکرد و یادگیری تعریف می­شود که از تمرین­کردن یک تکلیف در زمینه تکالیف دیگر به وجود می­آید(اشمیت و لی[۶] ۲۰۰۵).
این مقدار از تداخل زمینه­ای روی یک پیوستار قرار دارد که در آن از تمرین مسدود به­عنوان تداخل کم و از تمرین تصادفی به­عنوان تداخل زیاد یاد شده­است (مگیل[۷] ۲۰۰۷). در تمرین تصادفی ما با تداخل زیادی مواجه خواهیم شد که این تداخل بالا به اجرای ضعیف در مرحله اکتساب و اجرای قوی در مرحله یادداری و انتقال منجر خواهد شد، در­حالی­که در تمرین مسدود اجرای خوب در مرحله اکتساب و اجرای ضعیف در مرحله یادداری و انتقال خواهیم داشت (اشمیت[۸]، ۲۰۰۵).
به­منظور تفسیر اثر تداخل زمینه­ای فرضیه ­های مختلفی ارائه شده­است که از مهم­ترین آنها می­توان به فرضیه بسط[۹]، بازسازی طرح عمل[۱۰] و تداخل پس­گستر[۱۱] اشاره کرد. طبق فرضیه بسط تداخل ایجاد شده در اثر تمرین تصادفی منجر به غنی­تر شدن بازنمایی می­شود، درحالی­که در شرایط مسدود رمزگذاری ضعیف­تر می­شود( لی[۱۲]، ۲۰۰۵ ).
فرضیه بازسازی طرح عمل عبارت است از طراحی عمل یک تکلیف خاص از طریق تلاش­های مداخله­گر که در طی برنامه تمرین تصادفی فراموش می­شود و فرد مجبور است بازسازی مبسوط­تری برای ایجاد طرح عمل به منظور اجراهای بعدی بکار گیرد، ولی در برنامه ­های مسدود این تکالیف فراموش نمی­شوند (لی، ۲۰۰۵ ).
فرضیه بازداری پس­گستر یعنی اثر مداخله­گر یک تکلیف بر تکلیفی که قبلاً آموخته شده­است این نظریه به جای سودمندی برنامه ­های تمرین تصادفی به زیان­های برنامه مسدود تمرکز دارد. در جمع­بندی، تحقیقات بیشتری در زمینه برنامه ­ریزی تمرین موردنیاز است (لی، ۲۰۰۵).

99