مهندسی کشاورزی - دامپروری

پایان نامه : اثر اسید جیبرلیک، حلقه­ برداری، برخصوصیات میوه انگور رقم عسکری

واحد دامغان

دانشکده کشاورزی

 پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد در رشته تولیدات گیاهی

گرایش باغبانی

عنوان

اثر اسید جیبرلیک، حلقه­ برداری، تنک حبه و خوشه برخصوصیات میوه انگور رقم عسکری

استاد راهنما

دکتر حسین افشاری

استاد مشاور

دکتر حسین حکم آبادی

متن پایان نامه :
فهرست مطالب

عنوانصفحه
چکیده۱
فصل اول۲
مقدمه۲
فصل دوم۵
۲- کلیات و بررسی منابع۵
۲-۱- تاریخچه کشت۵
۲-۲- رده­بندی گیاهی۶
۲-۳- طبقه بندی موهای ایران از نظر سیستماتیک۶
۲-۴- مشخصات گیاهشناسی ویتیس وینیفرا۷
۲-۵- مشخصات گیاهشناسی انگور عسکری۷
۲-۶- ساختار اندام های مو۸
۲-۶-۱- ریشه۸
۲-۶-۲- تنه و شاخه۸
۲-۶-۳- قسمت انتهایی شاخه مو۸
۲-۶-۴- گره ها و جوانه ها۹
۲-۶-۵- پیچک۹
۲-۶-۶- برگ۹
۲-۶-۷- گل۱۰
۲-۶-۸- خوشه و میوه۱۰
۲-۶-۹- تکثیر مو۱۱
۲-۷- نیازهای اکولوژیکی انگور۱۱
۲-۸- اهمیت و ارزش غذایی انگور۱۲
۲-۹- سطح زیر کشت و تولید انگور در دنیا و ایران۱۳
۲-۱۰- سطح زیر کشت و تولید انگور در کاشمر۱۳
۲-۱۱- مصرف کودهای شیمیایی و آلی۱۴
عنوانصفحه
۲-۱۲- ازدیاد مو۱۵
۲-۱۲-۱- ازدیاد غیرجنسی۱۵
۲-۱۲-۲- ازدیاد جنسی۱۶
۲-۱۳- پیش رس کردن انگور۱۶
۲-۱۴- تعویق انداختن رسیدگی۱۶
۲-۱۵- ازدیاد حجم حبه های انگور۱۶
۲-۱۶- جلوگیری از ریزش گل انگور۱۷
۲-۱۷- تاثیر مواد تنظیم کننده رشد بر انگور۱۸
۲-۱۸- جیبرلیک۱۸
۲-۱۸-۱- نقش جیبرلیک در گیاه۱۸
۲-۱۸-۲- کاربرد جیبرلیک در باغبانی۱۹
۲-۱۹- حلقه برداری انگور۲۱
۲-۱۹-۱- اهداف حلقه برداری۲۱
۲-۲۰- تنک کردن انگور۲۲
۲-۲۰-۱- تنک کردن خوشه میوه۲۲
۲-۲۰-۲- تنک کردن حبه۲۳
۲-۲۰-۳- تنک کردن گل۲۳
۲-۲۱- آشنائی با تعدادی از اصطلاحات و اندام های انگور۲۳
۲-۲۲- زمان برداشت محصول۲۵
۲-۲۳- فیزیولوژی رشد ونمو انگور۲۶
۲-۲۳-۱- فتوسنتز۲۶
۲-۲۳-۲- تنفس۲۶
۲-۲۳-۳- تعرق۲۶
۲-۲۳-۴- اشک مو۲۶
۲-۲۳-۵- جذب مواد کانی۲۷
فصل سوم۳۳
۳- مواد و روش­ها۳۳
عنوانصفحه
۳-۱- موقعیت جغرافیایی محل اجرای طرح۳۳
۳-۲- وضعیت آب و هوایی منطقه۳۳
۳-۳- روش اجرا۳۵
۳-۴- ویژگی های مورد ارزیابی، محاسبات و اندازه گیری ها۳۶
۳-۴-۱- مواد جامد محلول کل(total soluble solid, tss)۳۶
۳-۴-۲- اندازه گیری pH۳۷
۳-۴-۳- اسیدیته قابل تیتر(اسید تارتاریک)۳۸
۳-۴-۴- وزن حبه‌ها۳۸
۳-۴-۵- طول حبه‌ها۳۸
۳-۴-۶- عرض حبه۳۹
۳-۴-۷- طول خوشه۳۹
۳-۴-۸- میانگین عملکرد۳۹
۳-۴-۹- آنالیز خاک۴۰
۳-۵- استخراج داده ها و تجزیه و تحلیل داده های آزمایشی۴۰
فصل چهارم۴۱
۴- نتایج۴۱
۴-۱- محلول پاشی اسید جیبرلیک۴۱
۴-۱-۱- عملکرد کل تاک۴۲
۴-۱-۲- تعداد خوشه۴۲
۴-۱-۳- وزن خوشه۴۲
۴-۱-۴- طول خوشه۴۳
۴-۱-۵- عرض خوشه۴۴
۴-۱-۶- تعداد حبه درخوشه۴۴
۴-۱-۷- وزن حبه۴۵
۴-۱-۸- طول حبه۴۵
۴-۱-۹- عرض حبه۴۶
۴-۱-۱۰- تعداد بذر در حبه۴۶
عنوانصفحه
۴-۱-۱۱- وزن بذر درحبه۴۶
۴-۱-۱۲- pH۴۷
۴-۱-۱۳- میزان اسید تارتاریک۴۷
۴-۱-۱۴- درصد مواد جامد محلول۴۸
۴-۲- حلقه برداری۵۳
۴-۲-۱- عملکرد کل تاک۵۳
۴-۲-۲- تعداد خوشه۵۳
۴-۲-۳- وزن خوشه۵۴
۴-۲-۴- طول خوشه۵۴
۴-۲-۵- عرض خوشه۵۵
۴-۲-۶- تعداد حبه درخوشه۵۵
۴-۲-۷- وزن حبه۵۶
۴-۲-۸- طول حبه۵۶
۴-۲-۹- عرض حبه۵۶
۴-۲-۱۰- تعداد بذر در حبه۵۶
۴-۲-۱۱- وزن بذر درحبه۵۷
۴-۲-۱۲- pH۵۷
۴-۲-۱۳- میزان اسید تارتاریک۵۷
۴-۲-۱۴- درصد مواد جامد محلول۵۸
۴-۳- تنک حبه۶۳
۴-۳-۱- عملکرد کل تاک۶۳
۴-۳-۲- تعداد خوشه۶۳
۴-۳-۳- وزن خوشه۶۴
۴-۳-۴- طول خوشه۶۴
۴-۳-۵- عرض خوشه۶۵
۴-۳-۶- تعداد حبه درخوشه۶۵
۴-۳-۷- وزن حبه۶۵
عنوانصفحه
۴-۳-۸- طول حبه۶۶
۴-۳-۹- عرض حبه۶۶
۴-۳-۱۰- تعداد بذر در حبه۶۶
۴-۳-۱۱- وزن بذر درحبه۶۷
۴-۳-۱۲- pH۶۷
۴-۳-۱۳- میزان اسید تارتاریک۶۸
۴-۳-۱۴- درصد مواد جامد محلول۶۸
۴-۴- تنک خوشه۷۴
۴-۴-۱- عملکرد کل تاک۷۴
۴-۴-۲- تعداد خوشه۷۴
۴-۴-۳- وزن خوشه۷۵
۴-۴-۴- طول خوشه۷۶
۴-۴-۵- عرض خوشه۷۶
۴-۴-۶- تعداد حبه درخوشه۷۷
۴-۴-۷- وزن حبه۷۷
۴-۴-۸- طول حبه۷۸
۴-۴-۹- عرض حبه۷۸
۴-۴-۱۰- تعداد بذر در حبه۷۸
۴-۴-۱۱- وزن بذر درحبه۷۸
۴-۴-۱۲- pH۷۹
۴-۴-۱۳- میزان اسید تارتاریک۷۹
۴-۴-۱۴- درصد مواد جامد محلول۸۰
فصل پنجم۸۵
۵- بحث۸۵
منابع۹۳

چکیده
به منظور بررسی تاثیر اسید جیبرلیک، حلقه برداری، تنک خوشه و تنک حبه بر خصوصیات کیفی و کمی انگور رقم عسکری، آزمایش به صورت طرح بلوک های کامل تصادفی با چهار تیمار در پنج سطح مختلف و در چهار تکرار در سال ۱۳۹۱ در شهرستان کاشمر روستای نصرآباد اجرا شد. در این آزمایش تاثیر اسید جیبرلیک در غلظت های صفر، ۵۰، ۱۰۰ ، ۱۵۰و ppm 200 در دو زمان محلول پاشی قبل از گلدهی و بعد از گلدهی، حلقه برداری درزمان های دو هفته قبل از گلدهی، دو هفته بعد از گلدهی، چهار هفته بعد از گلدهی و شش هفته بعد از گلدهی، تیمار تنک حبه هم در زمان های دو هفته بعد از گلدهی، چهار بعد از گلدهی، شش هفته بعد از گلدهی و هشت هفته بعد از گلدهی به میزان ۳۰ درصد و در نهایت تنک خوشه هم در یک زمان به میزان ۵، ۱۰، ۱۵ و۲۰ مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد که تیمارهای جیبرلیک، حلقه برداری، تنک حبه و خوشه باعث افزایش میزان pH نسبت به تیمار شاهد شده بیشترین pH مربوط به تیمار جیبرلیک درغلظت ppm 200 با میانگین (۳٫۸۵) در حالی که کمترین pH مربوط به تیمار شاهد (۳٫۲) می­باشد. همچنین بیشترین میزان اسیدیته قابل تیتراسیون مربوط به تیمار تنک خوشه به تعداد ۲۰ خوشه در تاک با میانگین۰٫۹۶۵ و کمترین میزان هم مربوط به تیمار شاهد با میانگین ۰٫۶۱۰۷ بود. بیشترین میزان مواد جامد محلول (TSS) هم در تیمار تنک خوشه به تعداد ۲۰ خوشه در تاک با میانگین ۱۸٫۷۵ و کمترین هم مربوط به تیمار شاهد با میانگین ۱۴٫۷۵ بوده. نتایج تعدادی از فاکتور های کمی اندازه گیری شده هم نشان داد که بیشترین عملکرد درخت مربوط به تیمار حلقه برداری در زمان ۲ هفته بعد از گلدهی با میانگین ۴۰٫۳۸ کیلوگرم و کمترین عملکردمربوط به تیمار شاهد با میانگین ۱۹٫۷۸ روی عملکرد داشته. تیمارجیبرلیک در غلظت ppm 200 کمترین عملکرد را در بین تمام تیمار ها داشته با میانگین۲٫۲۲۳ کیلوگرم در هر درخت بوده. البته تیمار تنک خوشه بعد از تیمار حلقه برداری، هم باعث افزایش عملکرد شده است. بیشرین تعداد خوشه در تیمار حلقه برداری در زمان دوهفته قبل از گلدهی با میانگین ۱۱۶٫۵ خوشه و کمترین هم مربوط به تیمار جیبرلیک با غلظت ppm 200 با میانگین ۲۶ خوشه بود. همچنین بیشترین وزن خوشه مربوط به تیمار تنک خوشه به تعداد ۲۰ خوشه در تاک با میانگین ۴۳۲٫۲۵ و کمترین مربوط به تیمار جیبرلیک در غلظت ppm 200 با میانگین ۸۲٫۲۵ بود ولی بین غلظت های ppm 200 و۱۵۰ اختلاف معنی دار نبود. جیبرلیک تاثیر زیادی روی طول خوشه گذاشت به طوری که با غلظت های بالای ppm 50 طول خوشه به ۳۳ سانتی متر هم رسید و کمترین طول خوشه هم در تیمار شاهد به ثبت رسید با ۱۶ سانتی متر، همچنین بیشترین تعداد حبه در تیمار تنک خوشه به تعداد ۲۰ خوشه در تاک با میانگین ۱۲۴٫۲۵ عدد و کمترین هم در تیمار جیبرلیک در غلظت ppm 200 با میانگین ۳۰٫۵ ثبت شد.
کلمات کلیدی : اسید جیبرلیک، حلقه برداری، تنک حبه، تنک خوشه، انگور عسکری، مواد جامد محلول
فصل اول
مقدمه
ایران به علت برخورداری از شرایط جغرافیایی و اقلیمی مناسب یکی از مهمترین مناطق پرورش انگور در جهان محسوب می شود.
انگور یکی از میوه هایی است که بشر آن را از دیر باز شناخته و در طول قرون به روش های مختلف از آن بهره گیری نموده است. درخت انگور که در ایران آن را تاک یا مو می نامند بر اساس آمار سازمان خواروبار و کشاورزی جهانی در سال ۲۰۰۹ سطح زیر کشت انگوردر جهان ۷۵۱۸ هزار هکتار گزارش شده است. در بین کشورهای جهان اسپانیا از نظر سطح زیر کشت انگور مقام اول و ایتالیا و فرانسه در مقام های بعدی قرار دارند(خوشخوی و همکاران، ۱۳۸۱).
ایران به علت برخورداری از شرایط جغرافیایی و اقلیمی مناسب یکی از مهمترین مناطق پرورش انگور در جهان محسوب می شود . کشور ایران ششمین کشور تولید کننده این محصول در جهان می باشد.
انگور با نام علمی vitis sppاز نظر میزان تولید یکی از مهمترین میوه های دنیا و ایران می باشد.
عدم آگاهی از خصوصیات ارقام انگوراز جمله مسائلی است که اکثر تولیدکنندگان بدون توجه به آنها به تولید حداقل محصول بسنده میکنند، در صورتیکه با شناخت ارقام مناسب یک منطقه میتوان میزان محصول را تا حد زیادی افزایش داد(جلیلی مرندی، ۱۳۸۶).
با توجه به گستردگی آب و هوایی مناطق انگورکاری نمی­توان ارقام محدود تجاری موجود را جهت کلیه مناطق توصیه نمود، بنابراین بایستی ارقام و ژنوتیپ­های مختلف در شرایط آب و هوایی متفاوت مورد بررسی قرار گرفته و ارقام مناسب برای هر نوع آب و هوا مشخص و توصیه شود(جلیلی مرندی، ۱۳۸۶).
ارقام تجاری موجود بطور تصادفی در اثر تفرق صفات ناشی از کشت بذر به وجود آمده­اند. با توجه به هتروزیگوسیتی شدید، نتایج حاصل از کشت بذور یک درخت نیز دارای صفات و خصوصیات بسیار متفاوتی هستند. ارقام انگور تجاری موجود در ایران بدون کار اصلاحی ایجاد و توسط باغداران علاقهمند، در سطح محدودی از تنوع ژنتیکی انتخاب و تکثیر شده ­اند. مسلم است در صورت بررسی و شناسایی ارقام و ژنوتیپ­ها، پتانسیل افزایش تولید انگور از لحاظ خصوصیات کمی و کیفی برتر نسبت به ارقام موجود وجود دارد(جلیلی مرندی، ۱۳۸۶).
بررسی شاخص­های فیزیولوژیک مانند فتوسنتز، میزان فلورسانس، کلروفیل، تعرق، هدایت روزنهای، مقاومت روزنهای، دمای برگ و محتوای نسبی آب برگ میتواند به درک عمیق­تر مکانیسم­های مرتبط با رشد، تولید محصول و سازگاری منجر شود و به عنوان یک معیار خوب در برنامه های اصلاحی برای انتخاب ارقام مناسب برای هر منطقه استفاده شود(خوشخوی و همکاران، ۱۳۸۱).
مهمترین کاربرد جیبرلین برای افزایش میزان

محصول انگور است که این عمل بسته به زمان کاربرد هورمون به دوصورت انجام می گیرد . اگر هورمون پاشی قبل از عمل لقاح یعنی ۱۰ روز قبل از ریزش گلبرگها صورت گیرد باعث از بین رفتن مادگی و تولید حبه‌های بدون هسته می‌شود. این عمل با ریزش تعدادی از حبه‌ها همراه است بنابراین در انگور یاقوتی که خوشه متراکم دارد باعث تنک شدن خوشه (ریزش گلهای خوشه) و بالا رفتن کیفیت محصول می‌شود چون حبه‌های باقی مانده فضای زیادی برای رشد دارند. افزایش محصول انگور زمانی است که هورمون پاشی بعد از انجام عمل لقاح و تشکیل حبه انجام می‌گیرد که باعث درشت شدن حبه‌ها می‌شود(آزاده راد،۱۳۸۵).
وینکلر و همکاران نشان دادند که انجام حلقه برداری تجمع قند در انگورهای دانه دار و اندازه حبه را در بی دانه ها افزایش می دهد. رقم ‘بیوتی’ بی دانه بالاترین میزان کربوهیدرات و قند را در بین ارقام ‘تامپسون’ و ‘گلد’ در نتیجه عمل حلقه برداری نشان داد. در آزمایشی که روی ٧ رقم با دانه و ١٠ رقم بی دانه ‘وینیفرا’ انجام شد حلقه برداری ساقه یکساله در بیشتر ارقام تجمع قند و رسیدن را تحریک نمود(وینکلر و همکاران، ۱۹۷۴).
روپر و همکاران نشان دادند که در رقم ‘ایتالین الیکونیا’ تنک حبه همراه با حلقه برداری کیفیت میوه را به وسیله افزایش نسبت مواد جامد محلول به اسید بهبود می بخشد. حلقه برداری در انگور بلوغ را تسریع می کند. در حلقه برداری در انگور با برداشتن نوار کاملی از پوست شاخه های میوه­ده یکساله (در زیرخوش) استفاده از یک چاقوی حلقه برداری در زمان مناسب که در این پژوهش در مرحله آغاز گلدهی انجام شده است، برای مدتی کوتاه و موقت از انتقال مواد غذایی و هورمون های ساخته شده از برگ ها به سایر نقاط مصرف کننده جلوگیری کرده و در طی این مدت این مواد تنها صرف تغذیه خوشه می شود که از رقابت سرشا خه های جوان و سایر بخش های گیاهی در مصرف مواد غذایی با خوشه ها کاسته میشود(روپر و همکاران،۱۹۸۹).
تنک کردن عبارتست از کم کردن تعداد خوشه های گل یا میوه.این عمل اثر حتمی بر بالا بردن کیفیت انگور دارد.با هرس ملایم یعنی باقی گذاشتن تعداد زیادتری جوانه مرکب بر روی بوته در فصل زمستان.و سپس تنک کردن تعدادی از خوشه های گل در فصل بهار عملا نسبت برگ به گل بالا می­رود یعنی برای هر خوشه تعداد زیادتری برگ روی بوته باقی می ماند که از طریق مقدار بیشتری مواد قندی به حبه ها رسیده و درشت تر میشود.باقی گذاشتن تعداد زیادتری برگ روی بوته نه تنها باعث تغذیه بهتر خوشه می­شود بلکه خود گیاه نیز به طور کلی از مواد غذایی بیشتری برخوردار خواهد شد. از انجا که تنک کردن عبارتست قطع بعضی از قسمت های زنده و فعال گیاه دارای اثری مشابه هرس دارد یعنی واکنش گیاه در برابر تنک کردن عبارت خواهد بود از تمرکز بیشتر مواد به قسمتهای باقیمانده(محمود زاده، ۱۳۸۸).
اثر جیبرلین بر رویی عوامل مختلفی مانند : ریزش گل ، محرک رشد، عامل تنک کنندگی، ازدیاد حجم یاخته ، افزایش طول وحجم حبه ها ، افزایش وزن حبه ها وکاهش تعداد حبه ها بررسی شده(آزاده راد،۱۳۸۵).
و تنک کردن که اثر حتمی بر بالا بردن کیفیت انگور دارد. که در چند مرحله شامل: تنک گل، تنک خوشه میوه، تنک حبه، ازدیاد حجم حبه های انگور انجام می شود(محمود زاده، ۱۳۸۸).
فصل دوم

  • کلیات و بررسی منابع

۲-۱- تاریخچه کشت
از نظر قدمت تاریخی کشت انگور از قدیمی ترین هنرها محسوب می شود و طبق بعضی روایات حضرت نوح (ع) اولین کسی بود که به پرورش انگور اقدام نمود(قنادها و همکاران،۱۳۸۲)
انگور از دوران بسیار قدیم به ما ارث رسیده است. قدیمی بودن آن به وسیله فسیل برگ و بذرهای کشف شده در شمال آمریکا و اروپا در لایه های رسوبی دوران سوم زمین شناسی تایید می­شود(مختاریان،۱۳۷۴).
انگور از نظر میزان تولید مهمترین میوه دنیا و ایران است به طوری که تولید آن در سطح جهان از سایر درختان بیشتر است(خوشخوی و همکاران ،۱۳۸۱، قناد و همکاران،۱۳۸۲)
انگور از مهمترین میوه هایی است که بشر از آن استفاده می کرده و بخاطر مصارف متعدد و اهمیت تغذیه ای در ردیف یکی از با اهمیت ترین محصولات دنیا به شمار می­آید(تفضلی همکاران،۱۳۷۰ ، مختاریان،۱۳۷۴).
در ایران باغاتی که به موجب اقتضای زمان و روی تجربه پدران ما در زمین های قدیم احداث گردیده، با تاکداری دنیای پیشرفته که حاصل تحقیقات دانشمندان و کارشناسان رشته موکاری است در بسیاری از مسائل از قیبل کاشت، داشت و برداشت تفاوت کلی دارد تا آنجا که در حال حاضر با توجه به روش های متداول در کشور ما محصول بدست آمده جواب گوی هزینه های داشت و برداشت نمی باشد. لذا با تغییرات اساسی در اصول فنی از قبیل هرس و سیستم های هدایت تاک، همچنین مکانیزه کردن تاکستانها، انتخاب ارقام و احداث تاکستان­های جدید باید مانند تمام کشورهای پیشرفته در امور تاکداری نسبت به اصلاح تاکستان­ها از یک طرف و احداث تاکستان­های جدید و حمایت مادی و بازار فروش از طرف دیگر اقدام لازم و سریع معمول داشت یکی از مشکلات اساسی و فنی تاکداران ما عدم آشنائی با سیستم های تریت بر حسب شرایط اقلیمی است(تفضلی و همکاران، ۱۳۷۳).
-۲- رده­بندی گیاهی
انگور از راسته عناب تیره آمپلی داسه یا ویتیاسه و حاوی۱۰ جنس مختلف از جمله ویتیس[۱] ، سیسوس[۲] ، آمپلوپسیس[۳] وغیره می­باشد(تفضلی و همکاران،۱۳۷۳، جلیلی مرندی،۱۳۸۶).
انگور تجاری و قابل خوراک به جنس ویتیس وابسته است که این جنس شامل دو زیرجنس می­باشد:
۱٫انگور اروپایی: که حاوی ۳۸ کروموزوم می­باشد. مانند ویتیس وینیفرا[۴]
۲٫انگور آمریکایی: که حاوی۴۰ عدد کروموزوم می­باشد. مانند ویتیس روتندی فولیا[۵] (قنادها وهمکاران، ۱۳۸۲).
۲-۳- طبقه بندی موهای ایران از نظر سیستماتیک
موهای مورد کشت در ایران بطور کلی از خانواده ویتاسه و از جنس ویتیس به جز گونه لابروسکا که در شمال کشور توسط آقای دکتر ناظمیه شناسایی شده است. از ویژیگی­هایی که در ارتباط با گونه ویتیس وینیفرا می­توان بر شمرد این است که:

  1. این گونه بهترین کیفیت میوه را دارد و ۹۰ درصد تولید انگور جهان مربوط به همین گونه است.
  2. حساس به سرما است و قسمت هوایی آن در سرمای ۱۵- تا ۱۸- درجه سانتیگراد صدمه می­بیند.
  3. حساس به آفات مهم ریشه فیلوکسرا[۶] است.
  4. حساس به بیماری های قارچی از جمله سفیدک حقیقی و دورغین است.
  5. مقاوم به نمک بوده و بسته به سن نباتات ۱ تا ۳ در هزار نمک (کلرورسدیم) راتحمل می­ کند.
  6. مقاوم به آهک است و تا حدود ۵۰ درصد آهک فعال را تحمل می­ کند.
  7. مقاوم به خشکی است.
  8. ریشه زایی قلمه در آن به راحتی انجام می­گیرد(مختاریان،۱۳۷۴).

تعداد صفحه :۱۱۶
قیمت : ۱۴۷۰۰ تومان

99