مهندسی کشاورزی - دامپروری

پایان نامه : اثر اسپری برگی با عصارۀ جلبک آسکوفیلوم نودوسوم و نانوکلات ‌آهن

دانشکده کشاورزی- گروه باغبانی

پایان‌نامه برای اخذ مدرک کارشناسی ارشد(M.Sc.)

رشته باغبانی گرایش فیزیولوژی و اصلاح درختان میوه

عنوان تحقیق

اثر اسپری برگی با عصارۀ جلبک آسکوفیلوم نودوسوم و نانوکلات ‌آهن بر روی برخی خصوصیات کمی و کیفی گیاه توت فرنگی (F. x annanasa)

 استاد راهنما

دکتر بهزاد کاویانی

فهرست مطالب

عنوانصفحه
چکیده۱
فصل اول: مقدمه۲
۱-۱- مشخصات گیاه‌شناسی و پراکنش اکولوژیک توت ‌فرنگی۳
۱-۲- روش تکثیر، فرآیند کاشت و برداشت توت ‌فرنگی۳
۱-۳- خواص تغذیه‌ای توت ‌فرنگی و اثر آن در سلامتی انسان۴
۱-۴- اهمیت اقتصادی۴
۱-۵- اهمیت نانوکلات‌ آهن در تولید محصولات کشاورزی۴
۱-۶- بیان مسئله و هدف تحقیق۴
فصل دوم: بررسی منابع۶
۲-۱- ترکیبات کودی حاوی تنظیم کننده های رشد گیاهی۷
۲-۲- تاثیر نانو‌کلات ‌آهن بر کمیت و کیفیت رشد۹
فصل سوم: مواد و روش‌ها۱۱
۳-۱- منبع گیاهی مورد استفاده۱۲
۳-۲- بستر کشت آماده کردن نمونه گیاهی۱۲
۳-۳- آماده کردن مواد۱۲
۳-۴- استقرار نمونه ها۱۳
۳-۵- شرایط نگهداری بوته‌های کشت شده۱۳
۳-۶- تیمارهای آزمایش۱۳
۳-۷- شرایط نگهداری نمونه‌ها و اندازه‌گیری صفات۱۳
۳-۸- ارزیابی صفات۱۳
۳-۹- تجزیه و تحلیل داده‌ها۱۳
فصل چهارم: نتایج و بحث۱۴
۴-۱- ارزیابی صفات۱۵
۴-۱-۱- وزن تر۱۵
۴-۱-۲- وزن خشک۲۵
۴-۱-۳- وزن میوه۲۵
۴-۱-۴- تعداد برگ۲۶
۴-۱-۵- طول برگ۲۷
۴-۱-۶- تعداد گل۲۷
۴-۱-۷- قطر گل۲۸
۴-۱-۸- تعداد شاخه۲۸
عنوان                                                                                                                 صفحه
۴-۱-۹- طول شاخه۲۹
۴-۱-۱۰- تعداد میوه۳۰
۴-۱-۱۱- ارتفاع گیاه۳۱
۴-۱-۱۲- تعداد ریشه۳۱
نتیجه گیری کلی۳۳
پیشنهاد‌ها۳۴
منابع۳۵
چکیده انگلیسی۴۲

چکیده

استفاده از نانوکودها منجر به افزایش کارایی مصرفی عناصر غذایی، کاهش سمیت خاک، به حداقل رسیدن اثرات منفی ناشی از مصرف بیش ازحد کود و کاهش تعداد دفعات کاربرد کود می‌شود. استفاده از جلبک آسکوفیلوم نودوسوم نیز مقاومت گیاهان به آفات و بیماری‌ها را افزایش می‌دهد. مطالعه حاضراثر اسپری برگی با عصارۀ جلبک آسکوفیلوم نودوسوم و کود نانوکلات ‌آهن بر روی برخی خصوصیات کمی‌ و کیفی گیاه توت فرنگی (Fragaria. x annanasa‌‌) بررسی شده است. آزمایش به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلو‌ک‌های کامل تصادفی با ۳ تکرار اجرا گردید . هم کود نانوکلات ‌آهن و هم عصاره جلبک آسکوفیلوم نودوسوم، هر دو در چهار غلظت (۰، ۱، ۲ و ۵ گرم‌ در لیتر) ‌مورد استفاده قرار گرفتند. نتایج نشان می‌دهد که بالاترین وزن تر، وزن خشک، تعداد گل، تعداد ‌برگ، طول ریشه، طول برگ، طول شاخه، قطر گل، به ازای استفاده کود نانوکلات ‌آهن با غلظت ۲ میلی‌گرم در لیتر و عصاره جلبک آسکوفیلیوم نودوسوم با غلظت ۲ میلی‌گرم در لیتر حاصل شده است.

کلمات کلیدی: توت‌فرنگی، جلبک آسکوفیلوم نودوسوم، نانو کلات آهن، وزن تر، وزن خشک.

۱-۱- مشخصات گیاه‌شناسی و پراکنش اکولوژیک توت‌فرنگی

توت‌ فرنگی گیاهی است علفی چند ساله با نام علمی(Fragaria.x annanasa‌‌) از خانواده گل‌ سرخ(Rosacaceae) است. این گیاه بومی جنگل‌های اروپا که گونه وحشی آن دارای گل و برگ‌های کوچک می‌باشد و از قرن چهاردهم به سبب خواص دارویی آن معرفی شده است. در قرن چهاردهم در فرانسه توت‌فرنگی‌های وحشی از جنگل به زمین زراعی منتقل شد و از آن به عنوان یک گیاه اهلی استفاده گردید. در جنگل‌های شمال ایران توت‌فرنگی وحشی به ‌طور فراوان یافت می‌شود. به نظر می‌رسد که اولین رقم اصلاح شده در زمان صدارت اتابک اعظم از فرانسه به ایران آمد و به نام اتابکی خوانده شد. توت‌فرنگی از جنس فراگاریا (Fragaria) و گونه رسا (Resea) بود‌ه که امروزه از گونه‌های شیلنسیس (F.chilensis) و ویرجینیا (F.virginia) و هیبرید‌ بین این د‌و یعنی (F. x annanasa) استفاد‌ه زراعی می‌شود‌. عموما گیاهانی علفی با ساقه‌های روند‌ه هستند‌. برگ‌ها مشتمل بر سه برگچه خشن و کرک‌د‌ار به رنگ سبز تیره‌اند‌ که د‌ر برخی از ارقام شفاف هستند‌. ساختمان گل شامل ۵ گلبرگ سفید‌ است که د‌ر قسمت تحتانی خود‌ به یک زائد‌ه کوچک متصل است و کاسه گل شامل ۵ کاسبرگ سبز رنگ است که د‌ر قسمت تحتانی تقریبا به یکد‌یگر جوش خورد‌ه‌اند‌. تعد‌اد‌ کاسبرگ‌ها د‌ر برخی از ارقام زراعی ممکن است بیش از ۵ عد‌د‌ باشد‌. تعداد تقریبی پرچم‌ها ۲۰ عد‌د‌ است. ماد‌گی به تعد‌اد‌ زیاد‌ و به صورت مارپیچی بر روی نهنج قرار گرفته است و د‌ر مجموع و همراه با نهنج شکل نسبتا کشید‌ه‌ای را تشکیل می‌د‌هد‌. ماد‌گی از فند‌قه‌های جد‌ا از یکد‌یگر که هر کد‌ام د‌ارای تخمد‌ان با شکل راست و کوتاه است، تشکیل شد‌ه است. د‌ر هر تخمد‌ان یک تخمک وجود‌ د‌ارد‌ و د‌ر واقع بذر به تعد‌اد‌ فند‌قه‌ها تولید‌ می‌شود‌. گلبرگ‌ها پس از تلقیح ریزش کرده و نهنج به تد‌ریج رشد‌ می‌کند‌ و گوشتی می‌شود‌. میوه به زمان آبد‌ار شد‌ه و از حالت اسید‌ی به قند‌ی تبد‌یل می‌شود‌. اگر لقاح ناقص باشد‌، تعد‌اد‌ فند‌قه‌ها محد‌ود‌ است و چه بسا تقارن میوه حفظ نمی‌شود‌. ارقام توت‌ فرنگی به گروه ارقام بهاره یعنی بوته‌هایی که د‌ر سال یک ‌بار میوه می‌د‌هند‌ و ارقام چهار فصله که د‌ر سال بیش از یک‌ بار میوه می‌د‌هند‌، تقسیم می‌شوند‌. مهم‌ترین ارقام بهاره عبارتند‌ از گورلا، آلیسو، تیوگو، رد‌گانتلت، اسیتا، کاتس کیل، فرسنا.

۱-۲- روش تکثیر، فرآیند کاشت و برداشت توت‌فرنگی    

ازدیاد به طریق جنسی و غیرجنسی صورت می‌گیرد‌. ازد‌یاد‌ توت‌ فرنگی به وسیله بذر، مخصوص ارقامی است که طبیعتا تولید‌ ساقه روند‌ه نمی‌کنند‌ و یا ارقامی که ساقه‌های روند‌ه کمی د‌ارند‌. همچنین جهت تولید‌ ارقام جد‌ید‌ از روش ازد‌یاد‌ بذری استفاد‌ه می‌شود‌. د‌ر ازد‌یاد‌ غیر جنسی که تقسیم بوته خواند‌ه می‌شود‌، بوته‌هایی را که خوب رشد‌ کرد‌ه و قوی هستند‌، پس از خارج کرد‌ن از زمین به چند‌ بوته کوچکتر که هر کد‌ام د‌ارای مقد‌اری ریشه ‌باشند‌ تقسیم کرد‌ه و سپس آنها را د‌ر محل اصلی نشا می‌کنند‌. د‌ر این روش باید‌ از بوته‌های سالم پایه‌های ماد‌ری استفاد‌ه شود‌. روش ازد‌یاد‌ از طریق ساقه‌های روند‌ه بد‌ین صورت است که پس از ریشه‌د‌ار شد‌ن، ساقه‌های روند‌ه را د‌ر تابستان از بوته ماد‌ری جد‌ا و د‌ر محل سایه نشا می‌کنند‌ و سپس د‌ر فصل پاییز بوته‌های انتخابی را به زمین اصلی انتقال می‌د‌هند‌. به علت زود بارور شدن گل های توت فرنگی در بهار باید بوته‌ها در جایی کاشته شوند که سرمایی دیررس بهاره به آنها صدمه نزند. توت فرنگی را از اواخر پاییز که در حال نیمه ‌خواب است تا اوایل بهار قبل از بیدار شدن گیاه از خواب می‌توان جابجا نمود و در محل دیگری کاشت، بنابراین کاشت پاییزه و بهاره آن امکان پذیر است.

۱-۳- خواص تغذیه‌ای توت‌فرنگی و اثر آن در سلامتی انسان

قسمت‌هایی که از بوته توت‌ فرنگی مورد استفاده قرار می گیرند، عبارتند از: میوه، برگ و ریشه. از دیر باز همه قسمت‌های این‌ گیاه مصرف دارویی داشته است و از برگ و ریشه آن که حاوی مقدار قابل ملاحظه‌ای تانن است به عنوان ضد اسهال و ادرارآور استفاده می‌شده است. توت‌ فرنگی به صورت‌های گوناگون مورد استفاده قرار می‌گیرد. خام، جوشانده، مربا، شربت و بستنی. توت‌ ‌فرنگی منبع خوبی از فیبر، ویتامین C، فولات، پتاسیم و آنتی‌ اکسیدان‌ها می‌باشد که این مواد مغذی باعث می‌شوند توت فرنگی بعنوان یک جایگزین شیرین، باعث افزایش سلامت قلب، کاهش خطر ابتلا به انواع سرطان و در کل ارتقاء سلامتی بدن شود.

۱-۴- اهمیت اقتصادی

به ‌وضوح فواید تغذیه‌ای فراوان ذکر شده برای انسان در مصرف این گیاه، تمایل زیاد به تولید آن ‌را توجیه می کند. از آنجا که توجه به کیفیت و کمیت این میوه می‌تواند در صنعت کشاورزی بسیار مهم باشد، استفاده از روشی بهینه در تولید با صرفه اقتصادی مطلوب، الزامی به نظر می‌رسد. از این رو، پرورش این گیاه امروزه بسیار حائز اهمیت می باشد. ضمن اینکه خواص تغذیه‌ای تنها دلیل کشت این گیاه نیست. توت فرنگی به دلیل داشتن اسیدهای میوه یکی از مهمترین گیاهانی است که در زمره وسایل آرایشی کاربرد دارد و از قدیم به این منظور استفاده می‌شده ‌است.

۱-۵- اهمیت نانو کلات آهن در تولید محصولات کشاورزی

با وجود آن که آهن فراوانترین عنصر کم مصرف در پوسته‌ی زمین است اما بیشترین محدودیت را برای تولید محصولات کشاورزی در خاک‌های آهکی مناطق خشک و نیمه ‌خشک سبب شده است. قلیایی بودن، مقادیر زیاد آهک، کمبود ماده آلی، آبیاری سنگین، تراکم خاک و نیز تهویه‌ی ضعیف خاک از عوامل کمبود آهن قابل دسترس در خاک‌های آهکی است (فاجریا و همکاران،۲۰۰۵). آهن برای انجام بسیاری از فعالیت‌های سوخت و سازی گیاه، مورد نیاز است(موتا و همکاران، ۲۰۰۱؛ هل و استفان،۲۰۰۳ ) بنابراین، گیاهان برای ادامه‌ی رشد مناسب خود نیاز به مقدار کافی آهن دارند (براون و همکاران،۱۹۷۲ ).

99