تربیت بدنی

پایان نامه­ ارشد رشته­ تربیت بدنی و علوم ورزشی- فیزیولوژی: بررسی و مقایسه روش­های برگشت به حالت اولیه در خشکی و …

بررسی و مقایسه روش­های برگشت به حالت اولیه در خشکی و آب پس از یک فعالیت شدید بی­هوازی بر سطح لاکتات خون و ضربان قلب شناگران نخبه
 
استاد راهنما
دکتر محسن ثالثی
        

متن پایان نامه :
چکیده
 هدف از انجام این تحقیق، مقایسه دو روش متفاوت برگشت به حالت اولیه در خشکی و آب بر سطح لاکتات خون و ضربان قلب شناگران نخبه بود. بدین منظور ۱۶ دانشجوی پسر ورزشکار (با میانگین سنی۸۸/۲± ۴۳/۲۲سال، وزن۰۳/۱۱± ۳۱/۷۲ کیلو­گرم، قد۹۳/۵± ۸۲/۱۷۴ سانتی­متر، شاخص توده بدنی ۵۹/۲±۳۲/۲۵ کیلو­گرم بر متر­مربع به صورت داوطلبانه به عنوان نمونه انتخاب شدند. پروتکل تمرین شامل یک جلسه و طی مسافت ۱۰۰ متر شنای قورباغه و با حد­اکثر توان فرد بود. نمونه ­های خونی به مقدار ۵ سی­سی از سیاهرگ بازوئی و در فواصل قبل، بلا­فاصله پس از تمرین و نیز پس از پایان مرحله برگشت به حالت اولیه به منظور اندازه ­گیری میزان لاکتات خون گرفته­شد. همچنین شاخص ضربان قلب نیز در مراحل قبل، بلا­فاصله پس از تمرین و نیز پس از پایان مرحله برگشت به حالت اولیه اندازه ­گیری شد. برای تجزیه و تحلیل داده­ ها از آزمون تحلیل واریانس با اندازه ­گیری مکرر با عامل درون گروهی، بین گروهی و آزمون تعقیبی بونفرونی استفاده شد(۰۵/۰p=). یافته­ های آماری نشان داد که میزان لاکتات و ضربان قلب در بازگشت به حالت اولیه در آب نسبت به بازگشت به حالت اولیه در خشکی بسیار سریع­ترکاهش پیدا کرده است. در مجموع نتایج این تحقیق نشان می­دهد که برای باز گرداندن میزان لاکتات خون و ضربان قلب به حالت اولیه و آمادگی ورزشکاران جهت ادامه فعالیت، بازگشت به حالت اولیه در آب روش بسیار مفید و موثر­تری نسبت به بازگشت به حالت اولیه در خشکی بود.

 
واژه­های کلیدی: بازگشت به حالت اولیه، فعالیت بی­هوازی، لاکتات خون، ضربان قلب، شنا­گر نخبه
 
فهرست مطالب
عنوان                                                                                                                      صفحه
 
فصل اول: مقدمه
۱-۱- بیان مسأله ۴
۱-۲- ضرورت و اهمیت تحقیق ۸
۱-۳- اهداف تحقیق ۹
۱-۳-۱- هدف کلی ۹
۱-۳-۲- اهداف اختصاصی. ۹
۱-۴- فرضیات تحقیق. ۹
۱-۵- تعاریف مفهومی متغیر­ها ۱۰
۱-۵-۱ برگشت به حالت اولیه ۱۰
۱-۵-۲- لاکتات ۱۰
۱-۵-۳- اسید­لاکتیک. ۱۰
۱-۵-۴- ضربان قلب . ۱۰
۱-۵-۵- فعالیت ورزشی بی­هوازی . ۱۰
۱-۶- تعاریف مفهومی متغیر­ها ۱۰
۱-۶-۱- شناگرنخبه. ۱۰
۱-۶-۲- برگشت به حالت اولیه در آب ۱۱
۱-۶-۳- برگشت به حالت اولیه در خشکی. ۱۱
 
فصل دوم:
۲-۱- مقدمه. ۱۳
۲-۲- مفاهیم بنیادی ۱۳
۲-۲-۱- ضربان قلب ۱۳
۲-۲-۲- دستگاه های مختلف تولید کننده انرژی در بدن ۱۴
عنوان                                                                                                                      صفحه
 
۲-۲-۳- چگونگی تولید و انتقال انرژی در بدن. ۱۵
۲-۲-۴- فعالیت بی­هوازی وگلیکولیز ۱۵
۲-۲-۵- اسیدلاکتیک ۱۷
۲-۲-۶- کنترل متابولیسم اسید لاکتیک هنگام فعالیت ورزشی ۱۹
۲-۲-۷- لاکتات و انتقال آن ۱۹
۲-۲-۸- آستانه لاکتات (OBLA) . 20
۲-۲-۹- عوامل تاثیرگذار بر لاکتات و اثرات لاکتات ۲۰
۲-۲-۱۰- غلظت لاکتات خون: تولید در مقابل دفع ۲۱
۲-۲-۱۱- لاکتات و ورزش . ۲۲
۲-۲-۱۲- دفع و اکسیداسیون اسید لاکتیک و لاکتات ۲۳
۲-۲-۱۳- سرنوشتهای اسید پیرویک ۲۳
۲-۲-۱۴- خستگی و علل آن. ۲۴
۲-۲-۱۵- خستگی مرکزی، محیطی و خستگی موضعی عضلانی. ۲۶
۲-۲-۱۶- خستگی و ساز و کار انقباضی. ۲۷
۲-۲-۱۷- برگشت به حالت اولیه و مراحل آن ۲۸
۲-۲-۱۸- قرارداد­های رشته ورزشی شنا برای تعیین سطح پاسخ لاکتات خون . ۲۹
پایان نامه

۲-۳- مروری بر مطالعات انجام شده درباره  تغییرات لاکتات در اثر
فعالیت­های ورزشی ۳۰
۲-۳-۱- مطالعات انجام شده در داخل کشور ۳۱
۲-۳-۲-مطالعات انجام شده در خارج از کشور ۳۵
۲-۴- جمع­بندی و نتیجه گیری. ۴۱
 
فصل سوم:
۳-۱- مقدمه. ۴۳
۳-۲- طرح تحقیق، بیان متغیر­ها و نحوه تغییر یا کنترل آنها ۴۳
۳-۲-۱- طرح تحقیق. ۴۳
۳-۲-۲- متغیر­های تحقیق. ۴۴
۳-۲-۲-۱- متغیر مستقل ۴۴
۳-۲-۲-۲- متغیر­های وابسته. ۴۴
۳-۲-۲-۳- متغیر مداخله­گر. ۴۴
عنوان                                                                                                                      صفحه
 
۳-۳- جامعه آماری، نمونه و روش نمونه گیری. ۴۴
۳-۴- ابزار و وسایل اندازه ­گیری ۴۵
۳-۴-۱- روش سنجش میزان لاکتات . ۴۵
۳-۵- روش اجرای تحقیق ۴۵
۳-۶- برنامه تمرین ۴۶
۳-۷- روش تجزیه و تحلیل اطلاعات . ۴۷
 
فصل چهارم
۴-۱- مقدمه. ۴۹
۴-۲- مشخصات توصیفی آزمودنی­ها. ۵۰
۴-۳- تجزیه و تحلیل نتایج تحقیق ۵۱
۴-۳-۱- آزمون فرضیه اول ۵۱
۴-۳-۲- آزمون فرضیه دوم. ۵۴
 
فصل پنجم
۵-۱- مقدمه. ۵۷
۵-۲- خلاصه تحقیق. ۵۷
۵-۳- بحث و نتیجه گیری. ۵۸
۵-۳-۱- تاثیر نوع برگشت به حالت اولیه بر میزان لاکتات خون. ۵۸
۵-۳-۲- تاثیر نوع برگشت به حالت اولیه بر میزان ضربان قلب ۶۰
۵-۳-۳- نتیجه گیری کلی. ۶۲
۵-۴- محدودیت­های تحقیق. ۶۳
۵-۵- پیشنهادات تحقیق. ۶۳
۵-۵-۱- پیشنهادات حاصل از نتایج تحقیق ۶۳
۵-۵-۲- پیشنهاداتی جهت تحقیقات آینده. ۶۴
 
فهرست منابع و مآخذ
منابع فارسی . ۶۵
منابع انگلیسی ۷۰
 
فهرست جدول ها
عنوان                                                                                                                      صفحه
 
جدول . ۴-۱ توصیف ویژگی­های فردی آزمودنی­ها(تعداد ۱۶ نفر). ۵۰
جدول ۴-۲  آماره­های توصیفی میزان لاکتات اندازه ­گیری شده ۵۰
جدول ۴-۳ آماره­های توصیفی مربوط به تغییرات ضربان قلب. ۵۱
جدول ۴-۴ آزمون آماری اندازه ­گیری مکرر (لاکتات خون). ۵۱
جدول ۴-۵ آزمون تعقیبی بونفرونی برای تعیین اختلاف بین تکرارها . ۵۲
جدول ۴-۶ آزمون آماری اندازه ­گیری مکرر (ضربان قلب) ۵۴
جدول ۴-۷ آزمون تعقیبی بونفرونی برای تعیین اختلاف بین تکرارها . ۵۴
 
 
فهرست نمودارها
عنوان                                                                                                                      صفحه
 
نمودار  4-2 مقایسه میانگین­های شاخص لاکتات خون (میلی مول در لیتر). ۵۳
نمودار ۴-۴ مقایسه میانگین­های شاخص ضربان قلب (تعداد در دقیقه) ۵۵
 
 
مقدمه
برای رسیدن ورزشکار به اوج توانمندی در اجرا عوامل گوناگون فیزیولوژیکی، بیومکانیکی، تغذیه­ای و روانی اثر­گذارهستند. در هر سال صد­ها پژوهش در زمینه سازه­هایی که برساختار و اعمال سیستم­های تولید انرژی ورزشکاران مؤثر هستند، صورت می­گیرد. یکی از رشته­های ورزشی که دارای خصوصیات ویژه ای است و تحقیقات زیادی روی ورزشکاران، اجرای روش­ها و فنون مختلف آن به عمل می­آید، ورزش شنا است. تفاوت این ورزش با سایر ورزش­ها، در این است که ورزشکار از حالت قائم و معمولی به حالت افقی درمی­آید. ورزشکار هر روز ساعت­ها، با استفاده ازعضلات، اهرم­های استخوانی و محور­های چرخشی که مفاصل باشند، بر سیالی به نام آب، نیرو وارد می­آورد و مسافت­های طولانی را با روش­های مختلف می­پیماید. آب همواره شناگر را در حالتی ویژه و متمایز از سایر شرایط عادی قرار می­دهد، که مطالعه این ویژگی­ها، جالب توجه و از اهمیت زیادی برخوردار است (رمضانی، نیکبخت، امیر تاش، ۱۳۸۲).
دوره برگشت به حالت اولیه[۱] پس از تمرین یا مسابقه یکی از مسائلی است که همواره ورزشکاران با آن درگیر بوده­‌اند. این دوره به زمانی گفته می‌­شود، که از لحظه پایان یافتن فعالیت تا رسیدن به حد فعالیت متابولیکی اولیه طول می‌­کشد. در این دوره حوادث متابولیکی گوناگونی در بدن رخ می‌­دهد که همه آنها در جهت بازسازی انرژی از دست رفته و ذخیره­سازی آن کار می‌­کنند. روند­های این دوره به اندازه روند­‌های دوره فعالیت اهمیت دارد (سندگل، ۱۳۷۲).
لاکتات[۲] یکی از عوامل مرتبط با خستگی می­باشد، که طی فرایند گلیکولیز بی­هوازی تولید می­شود و چون انباشت آن با اسیدی شدن همراه است و اسیدی شدن با ایجاد خستگی همراه می­باشد، به عنوان شاخص همراه با اسیدی شدن اندازه گیری می­شود ( جیمز[۳] و همکاران، ۲۰۰۸).
درسال­های اخیر، برخی از مربیان و فیزیولوژیست­های ورزشی با توجه به اهمیت تغییرات لاکتات خون هنگام فعالیت­های ورزشی، ازآن برای تعیین شدت و حجم تمرین مورد نیاز، برای ایجاد تحریکات تمرینی بهینه استفاده کرده­اند (گائینی، ظفری، ۱۳۸۴).
پژوهشگران در مرحله­های متفاوت تمرین یا مسابقه، نسبت به اندازه ­گیری سطح لاکتات خون ورزشکاران و چگونگی تغییرات آن اقدام و تفسیر کرده­اند. یکی از مهمترین مرحله­ها، مرحله برگشت به حالت اولیه است. گاهی فاصله دو نوبت مسابقه یا تمرین آن­قدر طولانی نیست که زمان، خود­بخود بتواند مشکل بازسازی انرژی از دست رفته را حل کند. ناقص ماندن دوره برگشت به حالت اولیه بی­شک به کاهش توانایی در اجرای کار­های بدنی منجر خواهد شد (گائینی و ظفری، ۱۳۸۴).
اگر مدت و شدت دوره برگشت به حالت اولیه کافی نباشد، ممکن است که ورزشکار به عوارضی نظیر خستگی مزمن و سندرم بیش تمرینی دچار شود. این حالت، اغلب برکیفیت و کمیت اجرا و توانایی بدن تأثیر منفی خواهد گذاشت (رمضانی و همکاران، ۱۳۸۲).
مربیان شاخص­های گوناگون برای تعیین چگونگی مرحله برگشت به حالت اولیه به کار
می­برند. بعضی از آنها، سطح لاکتات خون یا عضله، سرعت و میزان برگشت آن به سطح آستانه بی­هوازی را ملاک قرار می­ دهند. برخی دیگر، سطح لاکتات خون در زمان استراحت را شاخصی برای شروع فعالیت بعدی در نظر می­گیرند. مشاهده شده است که ورزشکاران رشته­های مختلف ورزشی، نسبت به سرعت برگشت لاکتات به سطح آستانه بی هوازی در دوره برگشت به حالت اولیه، واکنش­های متفاوتی دارند. بنا­بر­این، لازم است تحقیقات بیشتر و جامع­تری در این خصوص به عمل آید تا اطلاعات دقیق­تر و کاربردی­تری در اختیار مربیان و ورزشکاران قرار گیرد (رمضانی و همکاران، ۱۳۸۲).
برای حذف لاکتات از عضلات وگردش خون، به انرژی سوخت و سازی نیاز است که بخش عمده و اصلی آن، از راه دستگاه هوازی و در حضور اکسیژن تأمین می­شود (گائینی، ظفری، ۱۳۸۴).
نظر پژوهشگران درباره تأثیر تمرین، میزان لاکتات خون و برگشت به سطح اولیه متفاوت است. نتیجه برخی از تحقیقات نشان می­دهد که تمرینات ورزشی برای سازگاری بدن، باید به گونه­ای باشدکه با افزایش توان هوازی، از سرعت ومیزان تولید لاکتات کاسته شود. در برخی دیگر از پژوهش­ها گزارش شده است که در زمان برگشت به حالت اولیه، روش­هایی را باید به کار برد تا لاکتات[۴] تشکیل شده با سرعت بیشتری دفع شود و سریع­تر به سطح آستانه بی­هوازی یا استراحت برگردد (رمضانی و همکاران، ۱۳۸۲).
تعداد دیگری ازپژوهشگران، به روش­هایی اشاره می­ کنند که هر دو جنبه را در بر می­گیرد. آنها تقویت توان هوازی و بکار بردن روش­های خاص در زمان برگشت به حالت اولیه را برای سازگار شدن ورزشکار و آماده شدن فرد برای شرکت در رقابت­های پی­در­پی پیشنهاد
می­ کنند (رمضانی و همکاران، ۱۳۸۲).
پژوهشگران، در روند تولید لاکتات پس از یک فعالیت شدید بی­هوازی اتفاق نظر دارند، اما در مورد سرعت کاهش لاکتات خون در دوره برگشت به حالت اولیه، بخصوص در مورد شناگران، نظریه روشنی ارائه نداده­اند (گائینی، ظفری، ۱۳۸۴).
بنابراین پژوهش حاضر روشی را که برای اولین بار روی شناگران نخبه ایرانی در دوره برگشت به حالت اولیه به­ کار می­رود را مورد مطالعه قرار داد. در این روش، تغییرات ویژه سطح لاکتات خون و ضربان قلب شناگران، در رده­های سنی متفاوت مورد سنجش و ارزیابی قرار گرفت.
[۱] Recovery
[۲] Lactate
[۳]. James
[۴] Lactate
***ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل و با فرمت ورد موجود است***

متن کامل را می توانید دانلود نمائید

99