رشته مدیریت

پایان نامه ارتباط بین فرهنگ سازمانی و ابعاد ساختاری سازمان

 
زمستان ۱۳۹۲
 

   

متن پایان نامه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

فهرست مطالب

 
عنوان                                                                                                                     صفحه
 
چکیده . ۱
فصل اول : کلیات تحقیق ۲
مقدمه ۳
۱-۱- بیان مسئله ۴
۱-۲- اهمیت و ضرورت تحقیق ۶
۱-۳- هدف تحقیق. ۸
۱-۴- چارچوب نظری تحقیق. ۹
۱- ۵- مدل مفهومی تحقیق. ۱۲
۱- ۶- فرضیه ­های تحقیق ۱۳
۱-۷- روش تحقیق ۱۴
۱-۸- روش و ابزار جمع­آوری اطلاعات ۱۴
۱-۹- جامعه و نمونه آماری. ۱۴
۱-۱۰- قلمرو تحقیق ۱۵
۱-۱۱- تعریف مفهومی و عملیاتی متغیرها و واژه­های کلیدی. ۱۶
فصل دوم : ادبیات تحقیق ۲۲
بخش اول : مبانی نظری تحقیق ۲۳
۲-۱- قسمت اول : فرهنگ سازمانی ۲۳
۲-۱-۱- تعریف سازمان ۲۳
۲-۱-۲- تعاریف و مفاهیم فرهنگ. ۲۴
۲-۱-۳- ویژگی­های فرهنگ. ۲۸
۲-۱-۴- کاربردهای فرهنگ ۳۰
۲-۱-۵- فرهنگ سازمانی ۳۰
۲-۱-۶- وﻳﮋﮔﻲهای فرهنگ سازمانی. ۳۳
۲-۱-۷- عناصر و مولفه­های فرهنگ سازمانی ۳۵
۲-۱-۸- چگونگی شکل­ گیری فرهنگ ۳۶
۲-۱-۹- چرخه حیات فرهنگ سازمانی (بقا و ادامه حیات فرهنگ سازمانی). ۳۷
۲-۱-۱۰- نقش­ها و کارکردهای فرهنگ سازمانی ۳۸
۲-۱-۱۱- نظریه­ های فرهنگ سازمانی. ۴۰
۲-۱-۱۱-۱- طبقه ­بندی دیل و کندی ۴۰
۲-۱-۱۱-۲- طبقه ­بندی کویین و مک­گارس. ۴۳
۲-۱-۱۱-۳- طبقه ­بندی فرن­هام و گانتر. ۴۵
۲-۱-۱۱-۴- طبقه ­بندی پیترز و واترمن. ۴۷
۲-۱-۱۱-۵- طبقه ­بندی اوچی ۴۹
۲-۱-۱۱-۶- طبقه ­بندی میلر. ۴۹
۲-۱-۱۱-۷- طبقه ­بندی جفری سانی فیلد ۵۱
۲-۱-۱۱-۸- طبقه ­بندی دنیل دنیسون ۵۲
۲-۱-۱۱-۹- طبقه ­بندی هافستد ۵۵
۲-۲- قسمت دوم : ساختار سازمانی ۶۰
۲-۲-۱- تعاریف و مفاهیم ساختار سازمانی ۶۰
۲-۲-۲- ابعاد طرح سازمانی ۶۳
۲-۲-۲-۱- ابعاد محتوایی. ۶۴
۲-۲-۲-۲-  ابعاد ساختاری. ۷۵
۲-۲-۳- انواع ساختارهای سازمانی ۷۹
۲-۲-۳-۱ – ساختارهای سازمانی بر اساس نظر مینتزبرگ. ۸۱
۲-۲-۳-۲- ساختارهای عملی مبتنی بر فعالیت­های سازمان ۸۵
۲-۲-۴- تاثیر پذیری ساختار از فرهنگ ۹۰
بخش دوم : پیشینه تحقیق ۹۲
فصل سوم : روش­شناسی تحقیق. ۱۰۳
۳-۱- روش تحقیق ۱۰۴
۳-۲-  گام­های اجرای تحقیق ۱۰۵
۳- ۳- جامعه آماری. ۱۰۶
۳-۴- نمونه و نمونه گیری ۱۰۶
۳-۴-۱- برآورد حجم نمونه ۱۰۸
۳-۵- ابزار جمع­آوری اطلاعات. ۱۱۰
۳-۵-۱- پرسشنامه. ۱۱۱
۳- ۶- روایی و پایایی پرسشنامه. ۱۱۲
۳-۷- روش تجزیه و تحلیل داده­ ها ۱۱۶
فصل چهارم : تجزیه و تحلیل داده­ ها. ۱۱۷
۴-۱- آمار توصیفی ۱۱۹
۴-۱-۱- تفکیک نمونه بر حسب متغیر جنسیت. ۱۱۹
۴-۱-۲- تفکیک نمونه بر حسب متغیر سن. ۱۲۰
۴-۱-۳- تفکیک نمونه بر حسب متغیر سابقه خدمت. ۱۲۲
۴-۱-۴- تفکیک نمونه بر حسب متغیر تحصیلات. ۱۲۳
۴-۱-۵- تفکیک نمونه بر حسب سوالات پرسشنامه ابعاد ساختاری. ۱۲۵
۴-۱-۶- تفکیک نمونه بر حسب سوالات پرسشنامه فرهنگ سازمانی. ۱۲۸
۴-۱-۷- بررسی وضعیت شاخص­های فرهنگ سازمانی. ۱۳۵
۴-۲-  آمار استنباطی ۱۳۶
۴-۲-۱-  بررسی نرمال بودن داده­ ها. ۱۳۹
۴-۲-۲-  بررسی فرضیه ­های تحقیق. ۱۴۰
۴-۲-۲-۱- فرضیه اصلی ۱۴۰
۴-۲-۲-۲- فرضیه فرعی اول ۱۴۱
۴-۲-۲-۳- فرضیه فرعی دوم ۱۴۳
۴-۲-۲-۴- فرضیه فرعی سوم. ۱۴۴
۴-۲-۲-۵- فرضیه فرعی چهارم ۱۴۵
۴-۲-۲-۶- فرضیه فرعی پنجم ۱۴۷
فصل پنجم: نتیجه گیری و پیشنهادها. ۱۴۹
۵-۱- خلاصه تحقیق ۱۵۰
۵-۲- نتیجه گیری تحقیق. ۱۵۱
۵-۲-۱- نتایج حاصل از یافته­ های توصیفی. ۱۵۱
۵-۲-۲- نتیجه حاصل از آزمون فرضیه ­ها ۱۵۵
۵-۳- پیشنهادهای تحقیق ۱۵۸
۵-۴- محدودیت­های تحقیق. ۱۶۲
۵-۵- پیشنهادهایی برای تحقیقات آتی. ۱۶۳

دانلود مقاله و پایان نامه

منابع و مآخذ. ۱۶۴
پیوست و ضمائم ۱۷۱
چکیده انگلیسی ۱۷۷
 

فهرست جداول

 
عنوان                                                                                                                     صفحه
جدول (۲-۱) طبقه ­بندی نظریه­ های فرهنگ سازمانی. ۴۰
جدول (۲-۲) تقسیم­بندی فرهنگ­های سازمانی از نظر کویین و مک­گارس. ۴۴
جدول (۲-۳) طبقه ­بندی فرهنگ از نظر پیترز و واترمن ۴۸
جدول (۲-۴) ارتباط محیط و ساختار ( ترکیب و تلفیق نظریه­ها) ۷۰
جدول (۳-۱) نسبت نمونه گیری در تهران. ۱۰۹
جدول (۳-۲) نسبت نمونه گیری در مراکز استان­ها. ۱۱۰
جدول (۳-۳) تفکیک سوال مربوط به هر شاخص. ۱۱۱
جدول (۳-۴) نتایج آزمون آلفای کرونباخ. ۱۱۵
جدول (۴-۱)  بررسی توزیع فراوانی متغیر جنسیت ۱۱۹
جدول (۴-۲)  بررسی توزیع فراوانی متغیر سن ۱۲۰
جدول (۴-۳ ) بررسی توزیع فراوانی متغیرسابقه خدمت ۱۲۲
جدول (۴-۴)  بررسی توزیع فراوانی متغیر تحصیلات. ۱۲۳
جدول (۴-۵)  توزیع سوالات پرسشنامه  ابعاد ساختاری ۱۲۵
جدول (۴-۶ ) توزیع سوالات متغیر فرهنگ سازمانی بخش اول ۱۲۸
جدول (۴-۷) توزیع سوالات متغیر فرهنگ سازمانی بخش دوم ۱۲۹
جدول (۴-۸)  توزیع سوالات متغیر فرهنگ سازمانی بخش سوم. ۱۳۰
جدول (۴-۹) توزیع سوالات متغیر فرهنگ سازمانی بخش سوم ۱۳۱
جدول (۴-۱۰) توزیع سوالات متغیر فرهنگ سازمانی بخش سوم ۱۳۲
جدول (۴-۱۱) توزیع سوالات متغیر فرهنگ سازمانی بخش سوم ۱۳۳
جدول (۴-۱۲)  توزیع سوالات متغیر فرهنگ سازمانی بخش چهارم ۱۳۴
جدول (۴-۱۳) بررسی وضعیت شاخص­های فرهنگ سازمانی ۱۳۵
جدول (۴-۱۴) بررسی نرمال بودن توزیع متغیرها ۱۳۹
جدول (۴-۱۵) آزمون همبستگی پیرسون  بین فرهنگ سازمانی و ابعاد ساختاری ۱۴۱
جدول (۴-۱۶) آزمون همبستگی پیرسون  بین ویژگی فرهنگی جمع­گرایی/فردگرایی و ابعاد       ساختاری        ۱۴۲
جدول (۴-۱۷)  آزمون همبستگی اسپیرمن  بین ویژگی فرهنگی مردگرایی/زن­گرایی و ابعاد      ساختاری         ۱۴۳
جدول (۴-۱۸) آزمون همبستگی پیرسون  بین ویژگی فرهنگی اجتناب از عدم اطمینان/عدم         اطمینان و ابعاد ساختاری ۱۴۴
جدول (۴-۱۹) آزمون همبستگی پیرسون  بین ویژگی فرهنگی فاصله قدرت بالا/فاصله قدرت         پایین و ابعاد ساختاری ۱۴۶
جدول (۴-۲۰) آزمون همبستگی پیرسون  بین ویژگی فرهنگی کوتاه­مدت­نگری/بلندمدت­نگری              و ابعاد ساختاری  ۱۴۷
 

فهرست نمودارها

 
عنوان                                                                                                                     صفحه
نمودار (۴-۱) بررسی توزیع فراوانی متغیر جنسیت ۱۲۰
نمودار (۴-۲)  بررسی توزیع فراوانی متغیر سن ۱۲۱
نمودار (۴-۳ ) بررسی توزیع فراوانی متغیر سابقه خدمت. ۱۲۳
نمودار (۴-۴)  بررسی توزیع فراوانی متغیرتحصیلات ۱۲۴
 

فهرست اشکال

 
عنوان                                                                                                                     صفحه
شکل (۱-۱) مدل مفهومی تحقیق. ۱۲
شکل (۲-۱) الگوی جامعه­پذیری. ۴۲
شکل (۲-۲) انواع فرهنگ سازمانی از نظر دیل و کندی. ۴۳
شکل (۲-۳) انواع فرهنگ از نظر دنیل دنیسون ۵۵
شکل (۲-۴) تعامل ابعاد ساختاری و محتوایی سازمان ۶۴
شکل (۲-۵) نظریه چندلر ۷۲
شکل(۲-۶) بخش های اصلی سازمان از نظر مینتزبرگ. ۸۱
شکل(۳-۱) گام­های اصلی تحقیق ۱۰۶
 
 
چکیده :
این پژوهش در ارتباط با موضوع بررسی ارتباط فرهنگ سازمانی و ابعاد ساختاری سازمان صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران با تاکید بر مدل فرهنگ سازمانی هافستد و به روش توصیفی – پیمایشی انجام پذیرفته است. در این راستا با توجه به مولفه­های مدل هافستد ۵ فرضیه فرعی و ۱ فرضیه اصلی طراحی شد. جامعه آماری این پژوهش را کلیه کارکنان شاغل در سازمان صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران که بر اساس الگوی مصوب سازمان ۳۵۹۳۳ نفر می باشند، تشکیل داده­اند. در تحقیق حاضر جامعه مورد بررسی را به دو بخش شهر تهران و مراکز استان­ها تقسیم کردیم. برای تعیین حجم نمونه نیز از فرمول حجم جامعه محدود کوکران استفاده شد و حجم نمونه در تهران ۳۷۷ نفر و در مراکز استان­ها ۳۶۳ نفر تعیین گردید. نحوه نمونه گیری در این پژوهش به دو صورت طبقه­ای ساده (در تهران) و خوشه­ای (در مراکز استانها) بوده است. داده­های پژوهش به وسیله پرسشنامه­های استاندارد  فرهنگ سازمانی و ساختار سازمانی جمع­آوری شدند و در انتها با بهره گرفتن از نرم افزار SPSS مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. نتایج نشان می­دهد که ویژگی­های فرهنگی جمع گرایی، مرد گرایی، اجتناب از عدم اطمینان، فاصله قدرت زیاد و گرایش به بلندمدت­نگری در سازمان حاکم است و تمامی این ویژگی­ها به جز گرایش به بلندمدت­نگری بر ابعاد ساختاری سازمان صداوسیما اثر گذار هستند .

کلمات کلیدی: فرهنگ سازمانی، ابعاد ساختاری، مدل فرهنگ سازمانی هافستد، جمع­گرایی در مقابل فردگرایی ، مردگرایی در مقابل زن­گرایی، رسمیت، تمرکز، پیچیدگی
 

مقدمه

توجه به فرهنگ در سطح سازمان و جامعه ملی و حتی بین ­المللی موضوع غریبی نیست، اما ارزش و اهمیت آن در چند دهه اخیر بیشتر آشکار شده است و اندیشمندان بسیاری به پژوهش در زمینه فرهنگ پرداخته­اند. در محدوده علم مدیریت و سازمان نیز متفکران بسیاری در پی یافتن تعریفی جامع برای فرهنگ سازمانی و تبیین ارتباط آن با ساختار سازمانی هستند(ممی زاده ،۱۳۷۳، ۷۴)
سازمان­ها فراگیرترین پدیده در زندگی اجتماعی بشر امروزی هستند، که برای دستیابی به اهداف و مقاصد خود نیازمند الگوهای تعاملی می­باشند؛ یکی از مهمترین این الگوها، که ارتباط اعضای سازمان را با یکدیگر مشخص می­نماید ساختار سازمان است؛ این الگو که حاصل فراگرد سازماندهی و طراحی سازمان است تعیین­کننده روابط رسمی گزارش­گیری در سازمان می­باشد و نشان­دهنده سطوحی است که در سلسله مراتب اداری وجود دارد و حیطه کنترل مدیران را مشخص می­ کند. (اعرابی، ۱۳۷۹، ۱۵).
ساختار سازمان تحت تأثیر عوامل متعددی قرار دارد که در متون مدیریتی از آنها تحت عنوان عوامل محتوایی یاد شده است و بی­تردید یکی از مهمترین مولفه­های محتوایی تأثیرگذار بر ساختار سازمان فرهنگ سازمانی می­باشد؛ اندیشمند حوزه رفتار سازمانی ادگار شاین فرهنگ سازمانی را اینگونه تعریف کرده است: فرهنگ سازمانی سیستمی است متشکل از ارزش­ها (چه چیزی مهم است و چه چیزی مهم نیست) و عقاید (چطور افراد عمل می­ کنند و چطور عمل نمی­کنند) که در تعامل متقابل با نیروی انسانی و ساختار سازمانی بوده و در نتیجه هنجارهای رفتاری را در سازمان بنا می­نهد. (کاظمی،۱۳۷۷،۲۳)
با توجه به اهمیت فرهنگ سازمانی و ساختار سازمانی و نقش مهمی که این دو متغیر در نحوه ارائه خدمات سازمان و تحقق اهداف سازمانی دارند، این تحقیق بر آن است که جنبه های مختلف فرهنگ و ساختار سازمانی سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران را مورد تجربه و تحلیل قرار داده و رابطه بین فرهنگ سازمانی و ابعاد ساختاری را در این سازمان مورد آزمون قرار دهد.
 

۱-۱- بیان مسأله

سازمان­ها مجموعه­هایی متشکل از منابع انسانی، مادی و مالی هستند که به طور هماهنگ برای نیل به اهداف مشخصی فعالیت می­ کنند (ممی زاده،۱۳۷۳، ۷۵) به عبارت دیگر فرهنگ تک­تک افراد تشکیل­دهنده سازمان، نقش بسیار مهمی در شکل­دهی فرهنگ یک سازمان بازی می­ کند چرا که نیروهای انسانی شاغل در سازمان محیط­های سازمانی را شکل می­ دهند. محیط، نوع و نحوه اتخاذ و اجرای راهبردها، خط­مشی­ها، قوانین و روش­ها را در سازمان تعریف می­ کند و لذا به طور غیرمستقیم نیروی مهم و موثری در شکل دادن به فرهنگ سازمان است.(حقیقی،۱۳۸۰)
یکی از مشکلات اساسی بر سر راه کارایی و اثربخشی سازمان­ها، مسائل ساختاری است. ساختار سازمانی متغیر تعیین­کننده در سازمان­هاست که به عنوان چارچوبی از پیچیدگی وظایف، میزان رسمیت قوانین و مقررات و تمرکز در امتیازات و الگوی روابط رسمی که لازمه تحقق وظایف و اهداف سیستم است (میرسپاسی ،۱۳۷۶) تعریف شده است. ساختارهای موجود در اکثر سازمان­های ایرانی به­طور سنتی طراحی شده ­اند، این ساختارها با وظایف فعلی و شرایط محیطی آنها سازگاری ندارند و بعضاً به ابعاد انسانی و انگیزشی نیروی کار نیز توجهی ندارند که سازمان صدا و سیما نیز از این قاعده مستثنی نیست. مطالعه رابطه بین ابعاد ساختاری سازمان با عوامل تأثیرگذار بر آن همواره مورد توجه پژوهشگران علم سازمان و مدیریت بوده است.
در مطالعات سازمان، از ابعاد ساختار با عنوان عوامل ساختاری مشتمل بر رسمی بودن، تخصصی بودن، داشتن استاندارد، سلسله مراتب اختیار، پیچیدگی، متمرکز بودن، حرفه­ای بودن و نسبت­های پرسنلی (دفت، ۱۳۷۷،۲۸) یاد شده؛ و از عوامل تأثیرگذار بر ساختار سازمانی با عنوان عوامل محتوایی شامل اندازه، تکنولوژی، محیط، اهداف و استراتژی و فرهنگ‌ سازمان (دفت، ۱۳۷۷،۲۸) نام برده شده است.

99