مدیریت آموزشی و برنامه ریزی درسی

رشته تکنولوژی آموزشی – پایان نامه رابطه سواد اطلاعاتی با خود راهبری یادگیری دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی کرمانشاه

صفحه

عنوان
تقدیم ب
تشکر و قدر دانیج
چکیده .د

۱- فصل اول : کلیات

  • مقدمه۱
  • بیان مسأله۲
  • اهمیت و ضرورت تحقیق.۳
  • اهداف تحقیق۴
  • سوالات تحقیق.۴
  • تعاریف نظری.۵
  • عملیاتی واژگان بکار رفته در تحقیق.۹

۲- فصل دوم: پیشینه تحقیق
۲-۱- مبانی نظری پژوهش۱۱
۲-۱-۱- مقدمه۱۱
۲-۱-۲- تعریف سواد اطلاعاتی۱۲
۲-۱-۳- تاریخچه سواد اطلاعاتی۱۴
۲-۱-۴- پیشینه آموزش سواد  اطلاعاتی در جهان.۱۵

  • امریکا و اروپا.۱۵
  • انگلستان.۱۷
  • دانمارک و هلند۱۷
  • آسیا و اقیانوسیه۱۸
  • سنگاپور و مالزی۱۸
  • چین و استرالیا۱۹
  • آفریقا۲۰
  • عنوان

    صفحه

    یونسکو.۲۱

۲-۱-۵- سواد اطلاعاتی در ایران.۲۱
۲-۱-۶- سواد اطلاعاتی در آموزش عالی۲۳
۲-۱-۷- جامعه اطلاعاتی و سواد اطلاعاتی ۲۵

۲-۹- مدلهای سواد اطلاعاتی برای آموزش عالی۳۴

پایان نامه - مقاله

  • مدل بروس.۳۴
  • مدل شش مهارت بزرگ.۳۵
  • مدل جستجوی اطلاعات۳۶

۲-۱-۱۰- نظریه های یادگیری خواستگاه اصلی سواد اطلاعاتی۳۷
۲-۱-۱۱- بنیاد فلسفی نظریه های یادگیری.۴۱
۲-۱-۱۲- تجربه گرایی بنیاد فلسفی سواد اطلاعاتی۴۱
۲-۱-۱۳- پیشینه نظریه ای یادگیری۴۲
۲-۱-۱۴- نظریه کارکرد گرایی بنیاد علمی خود-راهبری یادگیری۴۴
۲-۱-۱۵- خود-راهبری یادگیری۴۶
۲-۱-۱۵-۱-تعریف خود-راهبری یادگیری.۴۷
۲-۱-۱۵-۲-  تاریخچه خود-راهبری یادگیری۴۶
۲-۱-۱۵-۱-ابعاد خود-راهبری یادگیری.۵۱
۲-۱-۱۵-۲- الگوی  خود-راهبری چهار عاملی کندی.۵۲
۲-۱-۱۵-۳- الگوی  خود-راهبری مسئولیت شخصی محور ۵۲
۲-۱-۱۵-۴- الگوی  خود-راهبری سه بعدی گاریسون ۵۳
۲-۱۵-۵- موقعیتهایی که یادگیری خودراهبر گسترش پیدا می کند۵۴
۲-۱-۱۶- اهمیت خود-راهبری یادگیری در آموزش عالی۵۴
۲-۱-۱۷- رابطه مفهومی سواد اطلاعاتی و خود-راهبری یادگیری ۵۷
۲-۲- پیشینه تجربی ۵۹
۲-۲-۱- تحقیقات داخلی در حوزه سواد اطلاعاتی.۵۹
۲-۲-۲- تحقیقات داخلی در حوزه خود-راهبری یادگیری.۵۹
۲-۲-۳- تحقیقات خارجی در حوزه سواد اطلاعاتی.۶۳

صفحه

عنوان

۲-۲-۴- تحقیقات خارجی در حوزه سواد اطلاعاتی.۶۹
۲-۲-۵- جدول خلاصه پیشینه های داخلی و خاری بکالر رفته در تحقیق.۷۲
۳- فصل سوم: روش تحقیق
۳-۱- مقدمه.۷۶
۳-۲- روش بررسی.۷۷
۳-۳- جامعه آماری .۷۷
۳-۴- حجم نمونه و روش نمونه گیری ۷۷
۳-۵- روش جمع آوری اطلاعات.۷۸
۳-۷- ابزار مورد استفاده و نحوه تعیین پایایی ۷۹
۳-۸- روایی و ابزار اندازه گیری۸۰
۳-۹- روش های پایایی پرسشنامه.۸۱
۳-۱۰- روشها و فرمولهای اماری مورد استفاده جهت تحلیل داده ها۸۲
۴- فصل چهارم: یافته های پژوهش
۴-۱- مقدمه ۸۳
۴-۲- تحلیل متغیر جنسیت۸۳
۴-۳- تحلیل متغیر سن۸۵
۴-۴-  تحلیل متغیر معدل۸۵
۴-۵- توزیع فراوانی و درصد پاسخگویی به سوالات پرسشنامه خود-راهبری یادگیری.۸۶
۴-۶- توزیع فراوانی و درصد پاسخگویی به سوالات پرسشنامه سواد اطلاعاتی.۸۸
۴-۷- بررسی شاخص های گرایش به مرکز و پراکندگی سوالات پرسشنامه خود-راهبری یادگیری۹۰
۴-۷- بررسی شاخص های گرایش به مرکز و پراکندگی سوالات سواد اطلاعاتی.۹۲
۴-۸- نمره خود-راهبری یادگیری دانشجویان.۹۴
۴-۹- نمره سواد اطلاعاتی دانشجویان.۹۵
۴-۱۰- آمار استنباطی شامل ( تحلیل آماری سوالات تحقیق)۹۶


۵- فصل پنجم: بحث و نتیجه گیری

صفحه

عنوان

۵-۱- مقدمه.۱۰۳
۵-۲- خلاصه پژوهش و تحلیل نتایج۱۰۳
۵-۳- نتایج حاصل از تحلیل آماری سوالات پژوهش  .۱۰۴
۵-۴- نتیجه گیری کلی .۱۱۱
۵-۵- پیشنهادات ۱۱۲
۵-۶- پیشنهاداتی جهت پژوهش های آتی .۱۱۳
۵-۷- محدودیتها.۱۱۴
۶- فهرست منابع ۱۱۵
۶-۱- منابع فارسی.۱۱۵
۶-۲- منابع انگلیسی۱۲۴
 
۷- پیوست ها
۷-۱- پرسشنامه سواد اطلاعاتی
۷-۲- پرسشنامه خود-راهبری یادگیری



فهرست جداول

صفحه

عنوان

۷۷
۸۶
۸۸
۸۸
۹۰
۹۳

۹۴

۹۵
۹۶

۹۷

۹۸

۹۹

۱۰۰

۱۰۱

۱۰۳

۱۰۸

 

جدول ۳-۱- جدول نمونه گیری مورگان
جدول ۴-۱- توزیع فراوانی و درصد پاسخگویان بر حسب جنسیت آنها
جدول ۴-۲- رنج سنی پاسخگویان
جدول ۴-۳- توزیع فراوانی و درصد پاسخگویان بر حسب سن آنها
جدول ۴-۴- توزیع فراوانی و درصد پاسخگویان بر حسب معدل آنها
جدول ۴-۵-  توزیع فراوانی و درصد گزینه های انتخابی سؤالات پرسشنامه خود ـ راهبری یادگیری دانشجویان
ادامه جدول ۴-۶- توزیع فراوانی و درصد گزینه های انتخابی سؤالات پرسشنامه خود ـ راهبری یادگیری دانشجویان
جدول ۴-۷-  توزیع فراوانی و درصد گزینه های انتخابی سؤالات پرسشنامه سنجش سواد اطلاعاتی دانشجویان
ادامه جدول ۴-۸- توزیع فراوانی و درصد گزینه های انتخابی سؤالات پرسشنامه سنجش سواد اطلاعاتی دانشجویان
جدول ۴-۹-  شاخص های گرایش به مرکز و پراکندگی سؤالات پرسشنامه خود ـ راهبری یادگیری دانشجویان
ادامه جدول ۴-۱۰- شاخص های گرایش به مرکز و پراکندگی سؤالات پرسشنامه خود ـ راهبری یادگیری دانشجویان
جدول ۴-۱۱-  شاخص های گرایش به مرکز و پراکندگی سؤالات پرسشنامه سنجش سواد اطلاعاتی دانشجویان
جدول ۴-۱۲-  شاخص های گرایش به مرکز و پراکندگی سؤالات پرسشنامه سنجش سواد اطلاعاتی دانشجویان
جدول ۴-۱۳-  توزیع فراوانی و درصد پاسخگویان بر حسب نمره خود ـ راهبری یادگیری آنها
جدول۴- توزیع فراوانی و درصد پاسخگویان بر حسب نمره سنجش سواد اطلاعاتی آنها
۴-۱۵-  جدول ضریب همبستگی پیرسون رابطه بین سواد اطلاعاتی و خود راهبری یادگیری دانشجویان

صفحه

عنوان

۱۰۹
۱۱۰

۱۱۱
۱۱۲

۱۱۳

۱۱۴

۴-۱۶-  جدول ضریب همبستگی پیرسون رابطه بین معدل و سواد اطلاعاتی دانشجویان
۴-۱۷-  جدول ضریب همبستگی پیرسون رابطه بین معدل و خود راهبری یادگیری دانشجویان
۴-۱۸- جدول ضریب همبستگی پیرسون رابطه بین سن و سواد اطلاعاتی دانشجویان
۴-۱۹-  جدول ضریب همبستگی پیرسون رابطه بین سن و خود راهبری یادگیری دانشجویان
جدول ۴-۲۰-  مقایسه میانگین سواد اطلاعاتی بر حسب جنسیت با بهره گرفتن از آزمون t با نمونه های مستقل
جدول ۴-۲۱- مقایسه میانگین خود راهبری یادگیری بر حسب جنسیت با بهره گرفتن از آزمون t با نمونه های مستقل


فهرست نمودارها

صفحه

عنوان

۶۰
۸۷
۸۹
۹۱
۱۰۲
۱۰۵

 

نمودار ۲-۱- دامنه سواد اطلاعاتی
نمودار ۴-۱- توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب جنسیت آنها
نمودار ۴-۲- توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب سن آنها
نمودار ۴-۳- توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب معدل آنها
نمودار۴-۴-  توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب نمره خود ـ راهبری یادگیری آنها
نمودار ۴-۵-  توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب نمره سنجش سواد اطلاعاتی آنها

  • مقدمه

کسب مهارت‌های سواد اطلاعاتی، فرصت‌های دانشجویان در امر یادگیری خود-راهبر را چند برابر می‌کند، چرا که آنان به استفاده از طیف متنوعی از منابع اطلاعاتی به‌منظور گسترش دانش خود می‌پردازند، پرسش‌های آگاهانه می‌پرسند، و توان تفکر انتقادی خود را به‌منظور اقدام باز هم بیش‌تر به یادگیری خود‌- راهبر، تقویت می‌کنند. نیل به قابلیت‌های سواد اطلاعاتی مستلزم درک این نکته است که این مجموعه توانمندی‌ها فرع بر برنامه درسی نیست، بلکه با محتوا، توالی، و ساختار برنامه درسی درهم‌تنیده شده است. این تلفیق با برنامه درسی تدارک‌کننده زمینه‌های بسیار در ارتقای میزان نفوذ و اثرگذاری روش‌های گوناگون تدریس دانشجومحور (همچون یادگیری مسئله‌مبنا، یادگیری شواهدمبنا، و یادگیری کندوکاوی) می‌باشد. دانشجویان با راهنمایی اعضای هیئت علمی و دیگران در طی شیوه‌های مسئله‌مبنا، در سطحی عمیق‌تر از آنچه که با به‌کارگیری تمام و کمال متون درسی کتبی و شفاهی امکانپذیر است، به استدلال در باره محتوای درس خود می‌پردازند. برای بهره‌برداری بیشینه از یادگیری مسئله‌مبنا، دانشجویان غالباً باید از مهارت‌های تفکر استفاده کنند و این امر مستلزم آن است که به کاربران ماهری در کار با منابع اطلاعاتی- در هر جا و هر قالبی که هست- تبدیل شوند و بدین ترتیب مسئولیت‌پذیری خویش را در جهت یادگیری خویش افزایش دهند(هاشمیان،۱۳۸۴)
در این مطالعه برای رسیدن به مفاهیم قابل درک در رابطه با سواد اطلاعاتی و خود-راهبری یادگیری برداشت ها و نظرات دیگران را در یک نگاه اجمالی مرور می شود تا بتوان هرچه بهتر از دانش های پیشین بهره مند شد. و از نهایت قدرت انتقال محقق استفاده می شود و در نهایت این یافته ها را در جهت موضوع تحقیق یعنی سنجش رابطه سواد اطلاعاتی با خود-راهبری شدن یادگیری، بکار گرفته شد .


۱-۲- بیان مساله
در شرایط امروز، یادگیری دیگر نمی تواند محدود به دوره مطالعات رسمی باشد. اینک بیش از هر زمان دیگری نیاز به یادگیری مداوم وجود دارد، یادگیری که محدودیت سنی، مکانی و زمانی نداشته باشد؛ این نوع یادگیری یادگیری خود-راهبری نام دارد. یادگیری خود-راهبر به معنای چرخه مداوم یادگیری از دوران کودکی و زمان آموزش رسمی تا دوران بزرگسالی و یادگیری مستقل در سرتاسر زندگی از طریق فرصتهای در دسترس (به شکل رسمی و غیررسمی) است. این نوع یادگیری شامل تلاش عمدی و ارادی یادگیرندگان با برنامه آگاهانه و عموماً متناسب با انگیزه ها، تجربه ها، دانش و تواناییهای آنان در یادگیری است. پیشنیاز و عامل اصلی یادگیری مادام العمر، مجهز بودن به مهارتهای سواد اطلاعاتی است(کدیور،۱۳۸۲).
نظر به اینکه امروزه مهارت های سواد اطلاعاتی در زندگی شخصی و حرفه ای نقش تعیین کننده ای دارد، از جمله مهارت های زندگی به شمار می رود. یادگیری در جهان متحول کنونی روندی مداوم دارد. آنجایی که نمی توان در تمام طول عمر از آموزش های رسمی بهره مند بود، افراد باید بتواند به صورت خود-راهبر به یادگیری بپردازند و اطلاعات، دانش و مهارت خود را با تغییرات همخوان کنند. برای این که بتوان به صورت خود-راهبر به یادگیری پرداخت، باید بتوان نیازهای اطلاعاتی خود را شناسایی کرد، و نسبت به راه های دسترسی به اطلاعات مورد نیاز و چگونگی ارزیابی و استفاده از این اطلاعات در زمان نیاز، آگاهی کافی پیدا کرد .از آنجایی که سواد اطلاعاتی، توانایی شناسایی، دسترسی و استفاده موثر از اطلاعات، باسوادان اطلاعاتی فراگیران مادام العمر به شمار می آیند و این امر، با توجه به تسلط گسترده فناوری نوین در تولید، ذخیره و توزیع اطلاعات از اهمیت خاصی بر خوردار است(حیدری موسی نارنجی،۱۳۸۸)
سواد اطلاعاتی شامل مهارتهایی است که موجب استفاده موِّثراز اطلاعات می شود،دردهه اخیر عمدتابه دلیل ایجاد پیوندبین سواد اطلاعاتی وخودراهبرشدن یادگیری گرایش به سواداطلاعاتی رشد قابل توجهی داشته بطوریکه بدون آن توانایی راه یابی هدفمند به دریای پهناور اطلاعات بخصوص برای دانشگاهیان غیر ممکن است (فیکست۲۰۰۱)
موسسه های آموزش عالی ملزم به کمک رسانی به دانشجویان هستند تا بتوانند توانایی اهی لازم را برای کسب مهارت سواد اطلاعاتیرا بدست آورندو تحقق یادگیری مادام العمر ماموریت محوری این موسسات است(قاسمی۱۳۸۵).
سواد اطلاعاتی مرز آموزش و یادگیری رااز محدوده کلاس درس فراتر می برد و به فرد این قدرت را می دهد که به راه جویی های خودراهبر وقابل اعتماد اقدام کند(لفس و پارتکر۱۹۹۵).
لذا ما در این مطالعه به دنبال پاسخ گویی به این سوال هستیم که آیا سواد اطلاعاتی می تواند دانشجویانی را تربیت نماید که در امر یادگیری خود راهبر شوند ؟
 
۱-۳- ضرورت  و اهمیت تحقیق
سواد اطلاعاتی ابزار ارتباط با دنیا در عصر حاضر است، دنیایی که اطلاعات عنصر اولیه همه فعالیتهای بشری و عامل راهبردی در رقابتهای اقتصادی، سیاسی و غیره است کسب سواد اطلاعاتی به زمان خاصی محدود نمی شود، بلکه همیشگی است و به همین دلیل مبنای یادگیری خود-راهبر به شمار می آید.
در حال حاضر اگر شخصی بخواهد از تمام اطلاعات جدید منتشر شده در زمینه تخصصی خود آگاه شود ، به طور قطع نخواهد توانست و تنها راه پیش روی او مطالعه گزینشی خواهد بود تخصصی شدن و گسترش موضوعات دانش بشری ، آسان شدن نشر مطالب و کارآیی زیاد وسایل نوین ارتباطی از قبیل شبکه های محلی ، اینترنت و .
را می توان دلایل دیگر این مسئله به شمار آورد(سان پینگ،۲۰۰۴)
کسب مهارتهای سواد اطلاعاتی توسط دانشجویان موجب خواهد شد مهارتهای ارزیابی و مدیریتی آنان افزایش یابد و فناوری های اطلاعاتی به فراگیر کمک خواهد کرد تا فارغ از محدودیتهای زمانی ومکانی به یادگیری بپردازند(زمانی۱۳۸۲)
تبدیل فراگیرن به یادگیران خودراهبر باعث خواهد شد که آنان خود بتوانند نیازها واهداف خود رامتناسب با دانش موجود تعیین کنندوافزایش خودراهبری باعث افزایش پیشرفت تحصیلی ودرنهایت تداوم یادگیری همیشگی در دانشجویان خواهد شد
دانشجویان خودراهبر مسؤلیت رفع نیازهای یادگیری خود را بر عهده میگیرند وسواد اطلاعاتی یکی از ملزومات مدیریت دانش است که می تواند مبنای توسعه دانش مدار قرارگیرد(صفوی۱۳۸۵)
حال در چنین فضایی که اطلاعات به سرعت در حال تولید و نشر در قالب های گوناگون الکترونیکی و غیرالکترونیکی، آن هم در ابعاد وسیع جغرافیایی است و جهان به سمت و سوی تبدیل به دهکده جهانی و شکستن مرزهای جغرافیایی و سیاسی در حرکت است ، چگونه یک شخص تحصیل کرده و نیازمند اطلاعات می تواند اطلاعات جدید را به موقع کسب کرده و دانش خود را روزآمد نگاه دارد ؟ افراد جامعه چگونه میتوانند یادگیری مادام العمر را در چرخه یادگیری خویش جای دهند؟ برای پاسخ به این سئوال ها و دیگر سئوال های مشابه ابتدا باید به این سئوال پاسخ داد که یادگیری خود-راهبر چیست ؟ با به دست آوردن شناخت از یادگیری خود-راهبر می توان تمامی مسائل مطرح شده را بهتر درک نمود و فهمید که چرا امروزه خواندن و نوشتن به تنهایی معیار باسوادی نمی باشد .
 
۱-۴- اهداف تحقیق

۱-۴-۱- هدف کلی
تعیین میزان رابطه بین سواد اطلاعاتی و خود-راهبری یادگیری دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمانشاه

99