پایان نامه با واژگان کلیدی فاعل شناسا، قدرت مطلق خداوند

یافته ها که هر یک از آن ها می تواند نقط? آغاز یک طرح تحقیقاتی را شکل دهد.”234
– “هر چند این مطلب، حاکی از نوعی محدودیت و نقطه ضعف در فان در لیو است، به هیچ وجه بدان معنا نیست که می توان از این کتاب غفلت کرد. این کتاب، پدیدارشناسی نظام مند اساسی است و در مطالعات جاری دین، جایگاه تعیین کننده ای دارد.”235
– “این کتاب نیروی چشمگیر ماندگاری دارد. این کتاب همچنان برای دانشجویان رشت? ما حرف های زیادی برای گفتن دارد و انتقاداتی که می توان بر این کتاب مطرح کرد عمدتا مربوط به دامنه و تاکید است. حتی اگر کسانی هستند که فکر می کنند این کتاب بیش از حد با دین شعایری سنت انتخاب شد? وی می خواند، آن ها این نکته را نیز می توانند دریابند که بخش اعظم کتاب وی، کاملا مستقل از تمام این هاست. افزون بر این، حتی کسانی که بیشتر به طرح ریزی جهان بینی های خاص خود را دارند تا فهم جهان بینی دیگران، باید اهمیت مقوله هایی را که وی به ما ارائه می کند دریابند. در یک کلام، این کتاب، پنجره های مهمی را به روی ذات و تجلی دین می گشاید و در مطالعات امروزی جهان بینی های دینی و غیردینی، یک اثر کلاسیک باقی خواهد ماند.”236
2/د. گزارشی از محتوای کتاب
بر اساس ترجم? انگلیسی کتاب ذات و تجلی دین، این اثر از پنج بخش به همراه خاتمه و ضمیمه تشکیل یافته است. این پنج بخش عبارتند از:
الف. موضوع دین ب. فاعل شناسایی دین ج. موضوع و فاعل شناسایی در عملکرد متقابلشان د.جهان ه.اشکال و صورت ها
بخش نخست یعنی موضوع دین از 21 فصل تشکیل یافته:
1.قدرت 2.نظریه پردازی دربار? قدرت 3.اشیا و قدرت 4. نیرو.هیبت.تابو 5. محیط مقدس: سنگ ها و درختان مقدس 6.محیط مقدس: آب و آتش مقدس 7.جهان مقدسِ بالا 8. “جهان به هم پیوست?” مقدس. حیوانات 9.اراده و صورت 10.صورت مادر 11. قدرت، اراده، نجات 12. منجی 13.قدرت و اراده در انسان: پادشاه 14.مردگان نیرومند 15.صورت مهیب، اراد? شر: دیوها 16.صورت خاص قدرت: فرشتگان 17.قدرت و اراد? صورت داده شده در نام 18.جهان مقدس در پس زمینه.قدرت و اراده در پس زمینه 19.نیروها 20.پدر 21.قادر مطلق
بخش دوم کتاب یعنی فاعل شناسایی دین، از سه قسمت تشکیل شده: انسان مقدس، امت مقدس، امر قدسی در درون انسان: روح.
قسمت اول یعنی انسان مقدس، از فصول زیر تشکیل یافته:
22.حیات مقدس 23.امر مفروض و امر ممکن 24.میّت 25.بازنما: پادشاه 26.بازنما: جادوگر و کاهن 27.بازنما: سخنگو 28.بازنما: مبلّغ 29.بازنما: منصوب شده 30.قدیسان 31.انسان های جن زده و اهریمنی
قسمت دوم یعنی امت مقدس از هفت فصل زیر تشکیل یافته است:
33.امت 34.ازدواج.خانواده.قبیله 35.فرقه 36.کلیسا 37.ملت و بشریت 38.شراکت قدّیسین
و نهایتا قسمت سوم این بخش یعنی امر قدسی در درون انسان: روح، فصل های 39 تا 47 این کتاب را شکل می دهند:
39.روح به عنوان یک کل 40.ارواح در صورت جمع 41.صورت روح 42.”روح خارجی” 43.روح الوهیِ به طرز بی مانندی نیرومند 44.روح فناناپذیر 45. آفریده 46.قلمروی روح 47.سرنوشت روح
بخش سوم یعنی موضوع و فاعل شناسایی در عملکرد متقابلشان، از دو قسمت عمل بیرونی و عمل درونی تشکیل شده.قسمت اول یعنی عمل بیرونی، نوزده فصل زیر را در بر می گیرد:
48.رفتار و جشن 49.تطهیر 50.قربانی 51.آیین های مقدس 52.شعایر 53.خدمت مذهبی 54.غیب گویی 55.زمان مقدس 56.اعیاد 57.مکان مقدس 58.کلم? مقدس 59.کلم? تقدیس 60.اسطوره 61.داستان نجات: کلم? خدا 62.کلام انسان: عبارات و دعای سحرآمیز 63.مدح، کودکانه گویی و سکوت 64.کلم? مکتوب 65.بهره مندی از صورت در عبادت 66.بهره مندی از صورت در آداب و سنن
قسمت دوم یعنی عمل درونی نیز این فصول را شامل می شود:
67.تجرب? دینی 68.پرهیز از خدا 69.بندگی در برابر خدا 70.پیمان با خدا 71.دوستی با خدا 72.شناخت خدا 73.پیروی از خدا 74.پر شدن از خدا 75.عرفان 76.عشق به خدا 77.فرزندان خدا 78.دشمنی با خدا 79.تغییر کیش، تولد دوباره 80.ایمان 81.ستایش
بخش چهارم یعنی جهان، شش فصل دارد:
82.مسیرهای منتهی به جهان.قلمروی آفرینشی 83.مسیرهای منتهی به جهان.قلمروی نظری 84.مسیرهای منتهی به جهان.اطاعت 85.اهداف جهان.وحی.انسان به عنوان هدف 86.اهداف جهان.وحی.جهان به عنوان هدف 87.اهداف جهان.وحی.خدا به عنوان هدف
بخش پایانی کتاب از دو قسمت ادیان و بنیان گذاران تشکیل شده.قسمت اول یعنی ادیان شامل این فصول است:
88.ادیان 89.ادیان دوری و ادیان گریز 90.دین نزاع 91.دین فراغت و آرامش 92.دین ناآرامی و شورش 93.پویایی ادیان.هماد بینی.رسالت 94.پویایی ادیان.احیاها.اصلاحات 95.دین فشار و دین صورت 96.دین ابدیت و دین ریاضت 97.دین هیچ بودن و دین دلسوزی 98.دین اراده و دین اطاعت 99.دین عظمت و دین فروتنی 100.دین عشق
قسمت دوم یعنی بنیان گذاران نیز فصول زیر را تشکیل می دهد:
101.بنیان گذار 102.مصلح 103.معلم 104.فیلسوف و متکلم 105.الگو 106.واسطه
و سرانجام خاتم? کتاب که فصول پایانی کتاب را شکل می دهد:
107.پدیده و پدیدارشناسی 108.دین 109.پدیدارشناسی دین 110.تاریخچ? تحقیقات پدیدارشناسانه
صرف نظر از محتوای کتاب که به انداز? کافی دربار? ارزش آن سخن گفته شد، نگاهی گذرا به فهرست مطالب کتاب و شاخه ها و زیرشاخه ها، نشان دهند? وسعت اطلاعات نویسنده و تلاشی در خور تحسین در جهت تقسیم داده ها در بخش ها، قسمت ها و فصول متعدد و متنوع و در عین حال متناسب است.

بخش سوم: مقدمه نینیان اسمارت
بر کتاب ذات و تجلی دین
فان در لیو امروزه یکی از بهترین نمونه های عالمان قرن بیستم است که برخی از شیوه های پدیدارشناسی فلسفی را در مطالع? دین به کار برد و آن را از الهیات متمایز دانست. او همانند بسیاری از هم نسلهای دانشگاهیش که در مطالعات ادیان متخصص بودند کار خود را با تحصیل الهیات آغاز کرد و در دانشگاه لیدن در هلند در سال 1916م دکترای الهیات گرفت و از رسال? خود با موضوع خدایان در مصر باستان دفاع کرد. فان در لیو پس از آن که مدت کوتاهی به عنوان کشیش منصوب شده در کلیسای اصلاح شد? هلند فعالیت کرد در سال 1918م به سمت تازه تاسیس شده در رشت? تاریخ ادیان در دانشگاه خرونینگن منصوب شد؛ سمتی که مستلزم تدریس نیایش های دینی بود. وی پس از آن که در سال 1943م مدت کوتاهی توسط آلمان ها در زمان اشغال هلند دستگیر شد، بعدها به عنوان نخستین وزیر آموزش و پرورش هلند پس از جنگ جهانی دوم به خدمت مشغول شد و اندکی پیش از مرگش در سال 1950م، به عنوان نخستین رئیس انجمن بین المللی تاریخ ادیان237 منصوب شد. این انجمن، همچنان نخستین سازمان بین المللی دانشمندان دین است. امروزه کتاب ذات و تجلی دین فان در لیو را غالبا به عنوان نمونه ای از تلاش های اولیه برای تمییز مطالع? دین به عنوان کاری فرهنگی و تاریخی از مطالعات الهیاتی دیرپا می خوانند. برخی از شارحان، توفیق او نسبت به ایجاد این تمایز را زیر سوال برده اند.
این کتاب، مشهورترین اثر در میان آثار مورخ دین و الهیدان مسیحی، گراردوس فان در لیو، اهل هلند است. این کتاب، نمونه ای از یک نوع پدیدارشناسی دین است و تجدید چاپ آن به زبان انگلیسی، امکان ارزیابی دوبار? دستاوردهای موجود در آن را فراهم می آورد. شاید معدودی از دانشمندان معاصر در حوز? مطالعات دین، بر این باور نباشند که نقدهایی متوجه “ذات و تجلی دین” هست اما همگان تایید می کنند که این کتاب، اثری کلاسیک در این حوزه است. این کتاب، همچنان به عنوان انگیزه و نظام بخشی، حرف های زیادی برای گفتن دارد و لازم است نقط? آغاز عمده جهت تلاش های بیشتر در سنخ شناسی جامع ادیان و عناصرشان باقی بماند. من امیدوارم که ویرایش جدید، به طور گسترده ای به بازافروختن علاقه و توجه به نوع خاصی از پدیدارشناسی که فان در لیو متکفّل آن شده کمک کند و برای اساتید و دانشجویان، سودمند بیافتد.
اصطلاح “پدیدارشناسی دین”238 به پیر دی. شنتپیه دولاسوسایه، استاد دانشگاه آمستردام، در سال 1887م بر می گردد. وی قبلا از تمایزی که در سنت هگلی رایج شده بود یعنی تمایز میان ذات و تجلی استفاده کرده بود؛ وهمین اید? پرداختن به دین در صورت های ذاتی و گونه های متنوع متجلّیش است که به عنوان ترجم? کتاب فان در لیو به انگلیسی انجامید. عنوان کتاب در زبان آلمانی، عنوان خشک و بی لطافت Phanomenologie der Religion بود.
چنان که ملاحظه خواهیم کرد، این دریافت از پدیدارشناسی، دو اید? متمایز را در هم آمیخت: اید? سنخ شناسی و اید? تعلیق239 (در پرانتز گذاشتن یا معلَّق کردن باورهای شخصی). اما پیش از بحث دربار? اهمیت مفهوم روش پدیدارشناختی در مطالع? دین در زمان حاضر، ابتدا زندگی و بعضی از اندیشه های اصلی فان در لیو در این کتاب را مرور می کنیم.
حیات فان در لیو از سال 1863 تا 1950م در دوره ای پرتلاطم در تاریخ اروپا بود. این زمان، مهم ترین دوره برای بسط و توسع? مبانی مطالع? تطبیقی دین یا تاریخ ادیان نیز بود. او پلی بود میان مکس مولر (1823-1900م) و نخستین تشکیل انجمن بین المللی تاریخ ادیان که وی، نخستین رئیس آن برگزیده شد (اما اندکی پس از آن، درگذشت).
وی از سال 1908 تا 1913م در دانشکد? الهیات لیدن به تحصیل پرداخت و سپس یک نیمسال را در گوتینجن و نیمسالی را در برلین گذراند. او در دین مصر باستان متخصص شد گرچه هست? اصلی تحصیلات وی به سمت کشیش شدن بود: در سال 1916م به کشیشی کلیسای اصلاح شد? هلند منصوب شد. درهمین سال، دکترای خود را به پایان رساند و ازدواج کرد. او در امور مربوط به کلیسا فعال باقی ماند ودغدغه اش، اصلاح مراسم نیایش (وی موسیقیدان ماهری بود و از این رو و نیز بنا به دلایل دیگر، علاق? زیادی به بُعد زیبایی شناختی دین پیدا کرد)، اخلاق، الهیات مسیحی و سیاسی سوسیال دموکرات بود. در نخستین دولت هلند بعد از جنگ، وی وزیر آموزش و پرورش شد.
کتاب های وی عمدتا به دو حوز? پدیدارشناسی دین و الهیات مسیحی می پردازند و شامل آثار زیر به زبان آلمانی و هلندی می شوند:
– مسیحیت تاریخی240 (1919م)
– جاده ها و مرزها: مطالعه ای دربار? رابط? دین و هنر241 (1932م)
– پدیدارشناسی دین242 (1933م)
– درآمدی بر الهیات243 (1935م)
– انسان اولیه و دین: مطالعه ای مردم شناختی244 (1937م)
– انسان و دین: تلاشی مردم شناسانه245 (1941م)
– نیایش شناسی246 (1940م)
– تاریخچ? نیایش شناسی247 (1939م، به همراه کی.پی.برنت کمپرس248)
– الهیات شعایر مقدس249 (1939م)
– ساعت های تامل با نوالیس250 [نام مستعار فردریش فون هاردنبرگ، شاعر آلمانی] (1943م)
می توان دریافت که مشغل? ذهنی وی میان دو قطب اصلی علایقش در نوسان بوده است. گرچه کار او در ارتباط با دین و هنر را باید بهتر شناخت، تردیدی نیست که اثر پدیدارشناختی اصلی وی، مهمترین یادگار اوست. نوشته های او دربار? دین و زیبایی شناختی پس از مرگش، در سال 1963م تحت عنوان زیبایی قدسی و غیر دینی: امر قدسی در هنر251 و با مقدمه ای از میرچا الیاده منتشر شد.
اما گرچه بی تردید، این پدیدارشناسی فان در لیو است که او را در یادها نگه خواهد داشت، او در اصل یک الهیدان
مسیحی بود و پدیدارشناسی، مقدمه ای بر الهیات بود. تصادفی نیست که آخرین واژه های کتاب مهم او (صرف نظر از خاتمه) از این قرار است: “در اینجا، ایمانی زندگی می کند که خداوند بخاطر آن در صورت بشری با محبت، بر روی آن چه در جهان و انسان، عمیق ترین است، بر روی گناه خم می شود، ایمانی که قدرت مطلق خداوند بخاطر آن، در چارچوب ظریف و شکنند? انسان حیات به خود می گیرد. اما در این نقطه، بند? متفکر و فهیم تحقیق، به نشان? احترام پا پس می کشد: بیان خود او جایش را به

Author: mitra4--javid

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *